و غزل نوتصویری. دوم، زبان قابل فهم مردم جانشین زبان فاخر ادبی و دشوار گذشته میشود و جملهها، آسان و امروزی میگردد، از لغات فرنگی هم در شعر استفاده میشود؛ چهارم، با آنکه صور خیال تازگی ندارد، اما شور و هیجان شاعر صورت دیگری از شعر بر خواننده عرضه میکند. با این همه، هم در توجه به موضوعات و پرداختن بدانها، هم در به کارگیری قالب یا قالبهای خاص شعری یکسان عمل نمیکنند. شاعران غیرسیاسی،
۲. شاعران سیاسی. نخست، شاعران غیرسیاسی، که با سیاست و مسائل زندگی مردم کاری نداشتند و به کار ادبی و شاعری خود مشغول بودند. گروهی از اینان از میهنپرستی و شاهدوستی هم سخن میگفتند و گاه به توصیف جلوههای صنعتی اروپا هم میپرداختند. دوم، شاعران سیاسی، که هم با سیاست سروکار داشتند و هم به مسائل زندگی توجه میکردند و غم میهن و مردم میخوردند. توضیح آنکه اگر احساسگرایی را نتیجه «از دست دادگی» به شمار آوریم، آنچه از دست میرود یا امری است فردی، مانند معشوق و وصال او که عاشق را گرفتار هجران (از دست دادن وصال) میکند؛ نتیجه از دست دادن معشوق، هجران است و اشتیاق و سوز و گداز ناشی از آنکه شاعر را به شکوه و شکایت برمیانگیزد و موجب خلق تغزلات و غزلهای عاشقانه آکنده از شکوه و شکایت (غزلهای رمانتیک) میشود.
از شهریور ۱۳۲۰ش و پایان جنگ جهانی تا کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲، سلطه و اختناق تا حد بسیاری از میان رفت و فضا به میزانی بالنسبه مطلوب باز شد. از جمله در منظومه موسوم به «کلاغ»، برخلاف کاربردهای نمادین رایج، کلاغ، نماد هنرمند یا روشنفکری است که آکنده از درد است و در «حسرت لایزال ابراز» آن همه درد میسوزد و میگدازد و آرزومند گفتن و افشاکردن است و نمیتواند. از آنجا که تحول بهتدریج صورت میپذیرد و گسستن از سبک پیشین و پیوستن به سبک پسین، واسطهای میطلبد که از آن به سبک بینبین تعبیر میگردد، نوگرایی، نخست در محتوا چهره نمود و در شعر ۳ جریان تازه پدید آمد: یکم، بیان اندیشههای نو در قالبی کهن بهویژه در قصیده و غزل؛ دوم، بیان اندیشههای نو در قالبهایی که کمتر مورد استفاده شاعران کهنگرا واقع میشد و شاعر در آنها نسبت به قالبهای دیگر آزادی بیشتری داشت، مثل مستزاد و بحر طویل؛ از این تلاشها به شیوه تلفیقی تعبیر میشود.
و چنین بود که شیوهای نو در شعر پدید آمد که نه تنها معنا و محتوا، که صورت و قالب را نیز دگرگون ساخت و «شعر نو» متولد شد تا روی از خواص بگرداند و به مردم توجه کند و نیازها و آرمانهای آنان را باز گوید و برای این بازگفتن قالبی متناسب با محتوا برگزیند. به همین صورت و به سبب ضرورت این تناسب، معنای تازه که نوعی نمادگرایی ( سمبلیسم ) بود، اعم از نمادگرایی عاشقانه یا نمادگرایی سیـاسـی ـ اجتماعـی، قالب و صورتی مناسب و متناسب با آن ضروری مینمود.
این قالب و این صورت همانا قالب و صورت نیمایی و شاملویی (شعر سپید) است. مقصود از این سخن آن است که بر طبق موازین عروض سنتی هر مصراع دستکم دارای دو رکن، و حداکثر دارای ۴ رکن است، اما در شعر نیمهعروضی یا نیمایی این محدودیت وجود ندارد و ممکن است مصراعی دارای یک رکن و مصراعی دیگر دارای ۸ رکن باشد دوم اینکه قافیه ، برخلاف شعر سنتی، در آن جای مشخصی ندارد. سوم آنکه واحد شعر، بیت نیست، بلکه بند است. این تازگی مهمترین مختصه شعر نو و سبک نو به شمار میآید و توجه به مسائل انسان امروزی، مهمترین وظیفه شاعر نوپرداز است.
از این رو شعر غیرعروضی دو گونه است: شعر سپید، و شعر موج نو. در اینگونه شعر نیز همانند شعر نیمایی قافیه جایی مشخص و ثابت ندارد. به همین سبب، از شعر سپید به شعر شاملویی هم تعبیر میشود. پاک است». دو. شعر موج نو: شعری است منثور که چونان نثر موزون نیست، اما نثری است خیالانگیز، با تصویرهای شاعرانه که منطق شعر بر آن حاکم است و موجب میشود تا سخن زبانی شاعرانه و آهنگی معنوی (که در نثر دیده نمیشود) بیابد و به حوزه شعر تعلق گیرد. /.
۳. غزل نو: یا غزل تصویری، نتیجه تأثیر و تأثّر شعر نو و شعر سنتی در یکدیگر است. در این گونه قالب شعرْ سنتی، و زبان و تخیلْ نو است. غزل نو از حدود سال ۱۳۴۰ش تحت تأثیر شعر نو پدید میآید و سرشار از تشبیهات و استعارات و اوزان و قوافی تازه است. در میان غزلسرایان معاصر غزلهای نو هـ. ا. از جمله این غزلها، غزلی است تصویری با وزنی خاص به نام «خطی ز سرعت و از آتش» که در مجموعهای به همین نام به چاپ رسیده است. مطلع غزل چنین است: «خطی ز سرعت و از آتش، در آبگینه سرابشکن/ بانگ بنفش یکی تندر، در خواب آبی ما بشکن».
۳. چنین بود که سادهنویسی که در جریان بازگشت به سبک قدما مورد تأکید قرار داشت، در آستانه جنبش مشروطه متحقق گشت و صرفنظر از موارد استثنایی (مثل شیوه نگارش منشیان درباری و برخی از ادیبان) شیوه رایج گردید و نه تنها تا پایان عصر سلطنت، یعنی سال ۱۳۵۷ش ادامه یافت که تا روزگار حاضر نیز همچنان ادامه دارد. این عوامل را میتوان به درونی (ذاتی) و بیرونی (عرضی) تقسیم کرد:
۱. عامل درونی (ذاتی)، همانا عامل زمان و ضرورت برآمده از زمان است. زمان، زمان سادهنویسی بود و سادهنویسی، ضرورتی بود که از زمانه به بار میآمد، زیرا روح زمانه، نه با دشوارنویسی، که با سادهنویسی سازگاری داشت. مخاطب، عامه مردم بودند و عامه مردم مغلقنویسی را برنمیتافتند و نوشتههای دشوار کمترین تأثیری بر آنان نداشت. ۲.
ب ـ نثر ژورنالیستی یا نثر برخی از نویسندگان مطبوعات که دارای دو ویژگی برجسته است: یکی، بیاعتنایی به قواعد زبان؛ در جریان جدال قلمی او با برخی از شاعران نوپرداز که با حمله به شعر توللی و میراث ادبی وی همراه است.
صرفنظر از جریان ژورنالیستی و قطع نظر از بعضی «افراطیها» که پایبند سنتهای ادبی نیستند، حاصل کار و معدل تلاشهای مطبوعاتی و نثر برآمده از این تلاشها و نتایج فکری، تربیتی، ادبی و هنری به بار آمده از آن، مطلوب و مثبت است. که او نیز با استفاده از صنایعی چون نماد استعاره و کنایه به نثر خود صورت ادبی میبخشد. این دو مکتب مکمل یکدیگر بود و نیاز زمان وجود هر دو را ضروری میساخت. چنانچه از استثناها چشم نپوشیم و سادگی و روانی را هم به تعبیر حکما «مقول به تشکیک» بدانیم و برای آن درجات مختلف قائل شویم، میتوانیم از ۳ روش یا ۳ جریان سخن بگوییم و آنها را زیر دو عنوانِ خاص و عام طبقهبندی کنیم: یک ـ جریانهای خاص، شاملِ روش کهنگرایانه، و روش بینبین:
۱. روش کهنگرایانه، روش برخی از استادان است که به شیوههای قدمایی گرایش دارند و پارهای از اسلوبهای قدمایی را در نثر محققانه خود به کار میگیرند.
۲. روش بینبین، شیوه نگارش استادانی است که به شیوه قدمایی درس خواندهاند و انس و الفتی دائمی با متون کهن ادب داشتهاند. نثری که در عین سادگی فنی است، هم با اصول کهن مورد پذیرش استادان نثر موافق است، هم با اسلوب تازه و طرز نو همداستانی دارد. کاری که تنها از مترجمان چیرهدستِ مسلط بر زبان مبدأ و مقصد برمیآید.
منبع: تاریخ علوم و ادبیات ایرانی، ج۱، ص۲۱۱، تهران، ۱۳۴۷ش · از صبا تا نیما، ج۱، ص۱۲-۱۶، تهران، ۱۳۷۲ش · ادبیات فارسی، ج۱، ص۷۹، به کوشش حجتالله اصیل، تهران، ۱۳۷۸ش · ج۱، ص۳۷۸-۳۹۳، به کوشش، محمدعلی فروغی، تهران، ۱۳۶۲ش · دیوان، ج۱، ص۳۵-۴۸، به کوشش علی عبدالرسولی، تهران، ۱۳۱۲ش · دیوان، ج۱، ص۶۰-۶۴ برای نمونه، به کوشش علی عبدالرسولی، تهران، ۱۳۱۲ش · دیوان، ج۱، ص۶ بیت ۱ برای نمونه، به کوشش علی عبدالرسولی، تهران، ۱۳۱۲ش · دیوان، ج۱، ص۱۰۰ برای نمونه، ۱۳۲۰ش · دیوان، ج۱، ص۸-۱۲، به کوشش علی عبدالرسولی، تهران، ۱۳۱۲ش · مقدمه بر دیوان ادیب پیشاوری، ج۱، ص۱۲، تهران، ۱۳۱۲ش · سبکشناسی شعر، ج۱، ص۳۴۳، تهران، ۱۳۷۴ش · ادوار شعر فارسی از مشروطیت تا سقوط سلطنت، ج۱، ص۳۷-۳۸، تهران، ۱۳۵۹ش · ج۱، ص۳۵۳، به کوشش هادی حائری، تهران، ۱۳۷۳ش · شهر شعر عارف، ج۱، ص۱۴۶، به کوشش محمدعلی سپانلو، تهران، ۱۳۷۵ش · دیوان، ج۱، ص۱۳۸، به کوشش حسین مکی، تهران، ۱۳۵۷ش · دیوان اشعار، ج۱، ص۱۰، تهران، ۱۳۱۱ش · از صبا تا نیما، ج۱، ص۱۲۱-۱۲۲، تهران، ۱۳۷۲ش · دیوان، ج۱، ص۱۹۳-۱۹۷، تهران، ۱۳۶۷ش · شهر شعر عارف، ج۱، ص۶۷، به کوشش محمدعلی سپانلو، تهران، ۱۳۷۵ش · دیوان، ج۱، ص۱۹۴، به کوشش حسین مکی، تهران، ۱۳۵۷ش · دیوان، ج۱، ص۵۷-۵۸، به کوشش سعید نفیسی، تهران، ۱۳۷۰ش · ج۱، ص۲۴، به کوشش هادی حائری، تهران، ۱۳۷۳ش · دیوان، ج۱، ص۲۰۳-۲۰۵، تهران، ۱۳۳۶ش · دیوان، ج۱، ص۴۵۱-۴۵۳، به کوشش احمد بشیری، تهران، ۱۳۵۸ش · دیوان، ج۱، ص۱۲۴-۱۲۵، به کوشش محمد دبیرسیاقی، تهران، ۱۳۶۰ش · نمایشنامههای میرزاده عشقی، ج۱، ص۲۳-۲۵، تهران، ۱۳۸۶ش · مقدمه بر دیوان ابوالقاسم لاهوتی، ج۱، ص۱۵ بب ، تهران، ۱۳۵۸ش · مقدمه بر کلیات دیوان عارف قزوینی، ج۱، ص۵۰۶-۵۰۷، تهران، ۱۳۳۷ش · ادوار شعر فارسی از مشروطیت تا سقوط سلطنت، ج۱، ص۵۱، تهران، ۱۳۵۹ش · دیوان، ج۱، ص۲۷۲، ۱۳۲۰ش · ادوار شعر فارسی از مشروطیت تا سقوط سلطنت، ج۱، ص۳۹-۴۱، تهران، ۱۳۵۹ش · سبکشناسی شعر، ج۱، ص۳۴۳-۳۴۴، تهران، ۱۳۷۴ش · ادوار شعر فارسی از مشروطیت تا سقوط سلطنت، ج۱، ص۵۵، تهران، ۱۳۵۹ش · ادوار شعر فارسی از مشروطیت تا سقوط سلطنت، ج۱، ص۵۴، تهران، ۱۳۵۹ش · داستان دگردیسی (روند دگرگونیهای شعر نیما یوشیج)، ج۱، ص۲۲-۲۳، تهران، ۱۳۸۱ش · دیوان، ج۲، ص۳۹۰-۳۹۱، تهران، ۱۳۳۶ش · شاهکارهای شعر فارسی، ج۱، ص۲۵-۲۶، تهران، ۱۳۳۰ش · دیوان، ج۱، ص۱۶۲، به کوشش حسین مکی، تهران، ۱۳۵۷ش · دیوان، ج۱، ص۱۷۷، به کوشش حسین مکی، تهران، ۱۳۵۷ش · ناسیونالیسم در ایران قرن بیستم، ج۱، ص۳۵-۷۳، مصدق، نفت، ناسیونالیسم ایرانی، ترجمه عبدالرضا هوشنگ مهدوی و کاوه بیات، تهران، ۱۳۶۸ش · دیوان، ج۱، ص۸۲۴-۸۲۶، تهران، ۱۳۳۶ش · قربانیان باور و احزاب سیاسی ایران، ج۱، ص۱۹۵-۲۱۸ برای آگاهی از این فعالیتها، تهران، ۱۳۷۵ش · مجموعه اشعار، ص ۲۵۷-۲۵۸، تهران، ۱۳۸۱ش · آینه در آینه (برگزیده شعر)، ج۱، ص۲۶-۲۸، به کوشش محمدرضا شفیعیکدکنی، تهران، ۱۳۷۵ش · دیوان، ج۱، ص۱۵۸-۱۶۰ برای نمونه، تهران، ۱۳۴۹ش · دیوان، ج۱، ص۷۲۳-۷۲۹، تهران، ۱۳۳۶ش · دیوان، ج۱، ص۷۲۵-۷۲۷، تهران، ۱۳۳۶ش · دیوان، ج۱، ص۵۳۱-۵۳۵، تهران، ۱۳۳۶ش · لیدن، ۱۹۰۹م · ماه در مرداب، ج۱، ص۹۰-۹۹، تهران، ۱۳۷۰ش · ج۱، ص۴۰ بب، ۱۳۳۶ش · سرود آرزو، ج۱، ص۱۶۰-۱۶۵، به کوشش اصغر دادبه، تهران، ۱۳۶۹ش · سرود آرزو، ج۱، ص۱۷۶- ۱۸۰، به کوشش اصغر دادبه، تهران، ۱۳۶۹ش · مقدمه بر سرود آرزو، ج۱، ص۳۷-۴۰، اثر فخرالدین مزارعی، تهران، ۱۳۶۹ش · از صبا تا نیما، ج۱، ص۲۲۸ بب، تهران، ۱۳۷۲ش · شعر نو از آغاز تا امروز، ج۱، ص۲۷-۳۲، تهـران، ۱۳۵۱ش · از صبا تا نیما، ج۲، ص۴۳۶-۴۶۶، تهران، ۱۳۷۲ش · راهنمای ادبیات معاصر، ج۱، ص۲۵، تهران، ۱۳۸۳ش · مقدمه بر کلیات دیوان عارف قزوینی، تهران، ۱۳۳۷ش · شباب، ص۸۲-۹۰، دادبه، اصغر، پدر شعر فارسی، شباب، تهران، ۱۳۷۳ش، س ۲، شم ۱۰ · تاریخ ادبیات در ایران، ج۱، ص۱۷۸-۱۸۱، تهران، ۱۳۶۳ش · ج۱، ص۲۳۲-۲۳۴، به کوشش عبدالعلی عظیمی، تهران، ۱۳۸۴ش · تاریخ تحلیلی شعر نو، ج۱، ص۴۹، تهران، نشر مرکز · تاریخ تحلیلی شعر نو، ج۱، ص۵۰، تهران، نشر مرکز · ج۱، ص۱۹، به کوشش عبدالعلی عظیمی، تهران، ۱۳۸۴ش · احمد، چهارمقاله، به کوشش محمد قزوینی، لیدن، ۱۹۰۹م · از مهتابی به کوچه، ج۱، ص۱۱۳، تهران، ۱۳۵۴ش · راهنمای ادبیات معاصر، ج۱، ص۲۶، تهران، ۱۳۸۳ش · سبکشناسی شعر، ج۱، ص۳۳۷-۳۳۸، تهران، ۱۳۷۴ش · ج۱، ص۴۷۰-۴۷۱، به کوشش عبدالعلی عظیمی، تهران، ۱۳۸۴ش · سبکشناسی شعر، ج۱، ص۳۳۶، تهران، ۱۳۷۴ش · ج۱، ص۵۴۴-۵۴۵، به کوشش عبدالعلی عظیمی، تهران، ۱۳۸۴ش · راهنمای ادبیات معاصر، ج۱، ص۲۰۹-۲۱۰، تهران، ۱۳۸۳ش · سیر رمانتیسم در ایران، ج۱، ص۱۹۹ برای آگاهی از رمانتیسم نیمایی بب، تهران، ۱۳۸۶ش · شکفتن در مه، ج۱، ص۳۲، تهران، ۱۳۴۹ش · انواع ادبی، ج۱، ص۳۱۸، تهران، ۱۳۸۳ش · انواع ادبی، ج۱، ص۳۱۸-۳۱۹، تهران، ۱۳۸۳ش · سبکشناسی شعر، ج۱، ص۳۳۴، تهران، ۱۳۷۴ش · سیرغزل در شعر فارسی، ج۱، ص۱۹۴-۱۹۶، تهران، ۱۳۶۲ش · سیرغزل در شعر فارسی، ج۱، ص۱۹۷-۱۹۸، تهران، ۱۳۶۲ش · آینه در آینه (برگزیده شعر)، به کوشش محمدرضا شفیعیکدکنی، تهران، ۱۳۷۵ش · با سیاوش از آتش، ج۱، ص۱۱۱، تهران، ۱۳۷۴ش · با سیاوش از آتش، ج۱، ص۲۱، تهران، ۱۳۷۴ش · به آفتاب سلامی دوباره، ج۱، ص۲۵۷-۲۵۸، تهران، ۱۳۷۷ش · آینه در آینه (برگزیده شعر)، ج۱، ص۱۶۱-۱۶۲، به کوشش محمدرضا شفیعیکدکنی، تهران، ۱۳۷۵ش · خطی زسرعت و از آتش، ج۱، ص۱۳۵-۱۳۶، تهران، ۱۳۷۰ش · تاریخ روزنامهنگاری ایرانیان، ج۱، ص۲۴۶-۳۳۰، تهران، ۱۳۷۷ش · History of Iranian Literature، ج۱، ص۳۱۰، Dordrecht، ۱۹۶۸ · ادبیات معاصر نثر، ادوار نثر فارسی از مشروطیت تا سقوط سلطنت، ص پنج- شش، تهران، ۱۳۸۰ش · از صبا تا نیما، ج۱، ص۳۰۷، تهران، ۱۳۷۲ش · سبکشناسی نثر، ج۱، ص۲۴۲، تهران، ۱۳۸۳ش · مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی، دانشنامه بزرگ اسلامی، روزنامهنویسی · از صبا تا نیما، ج۲، ص۲۱-۲۲، تهران، ۱۳۷۲ش · گزیده امثال و حکم علامه علیاکبر دهخدا، سیوسه، تهران، ۱۳۶۸ش · نمونه نثرهای دلاویز و آموزنده فارسی، ج۱، ص۱۴۲، تهران، ۱۳۵۳ش · بهار در ادب فارسی، ج۲، ص۴۳۹-۴۴۸، تهران، ۱۳۵۱ش · مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی، دانشنامه بزرگ اسلامی، طنز · ادبیات معاصر نثر، ج۱، ص۲۸۲-۲۸۳، ادوار نثر فارسی از مشروطیت تا سقوط سلطنت، تهران، ۱۳۸۰ش · طلا در مس، ج۲، ص۸۲۳-۸۲۹، تهران، ۱۳۸۰ش · تاریخ علوم و ادبیات ایرانی، ج۱، ص۲۰۸، تهران، ۱۳۴۷ش · ادبیات فارسی، ج۱، ص۱۰۴، به کوشش حجتالله اصیل، تهران، ۱۳۷۸ش · ادبیات معاصر نثر، ج۱، ص۴۲-۴۳، ادوار نثر فارسی از مشروطیت تا سقوط سلطنت، تهران، ۱۳۸۰ش · ادبیات معاصر نثر، ج۱، ص۴۲، ادوار نثر فارسی از مشروطیت تا سقوط سلطنت، تهران، ۱۳۸۰ش · از صبا تا نیما، ج۲، ص۲۳۸-۲۵۸، تهران، ۱۳۷۲ش · یکی بود یکی نبود، ج۱، ص۵-۲۱ دیباچه، تهران، ۱۳۳۳ش · هفتاد سخن، ج۳، ص۳۰۸، تهران، ۱۳۶۹ش · ادبیات فارسی، ج۱، ص۱۰۵، به کوشش حجتالله اصیل، تهران، ۱۳۷۸ش · ادبیات فارسی، ج۱، ص۱۰۴-۱۱۲، به کوشش حجتالله اصیل، تهران، ۱۳۷۸ش · از صبا تا نیما، ج۲، ص۲۳۵-۲۸۸، تهران، ۱۳۷۲ش · از صبا تا نیما، ج۱، ص۳۴۲-۳۵۸، تهران، ۱۳۷۲ش · پژوهشی در تاریخ تئاتر ایران، ج۱، ص۱۷۷-۲۳۰، تهران، ۱۳۷۰ش · علی، نمایشنامههای میرزاده عشقی، تهران، ۱۳۸۶ش · نمایشنامهنویسان ایران، فهرست، تهران، ۱۳۸۱ش · ادبیات معاصر نثر، ج۱، ص۵۳، ادوار نثر فارسی از مشروطیت تا سقوط سلطنت، تهران، ۱۳۸۰ش · دیباچه نوین شاهنامه، ج۱، ص۱۹-۴۹ · دیباچه نوین شاهنامه، ص ۵-۱۳ · ادبیات معاصر نثر، ج۱، ص۲۷۹، ادوار نثر فارسی از مشروطیت تا سقوط سلطنت، تهران، ۱۳۸۰ش · چهارمقاله، ج۱، ص۵۰-۵۱، به کوشش محمد قزوینی، لیدن، ۱۹۰۹م · ادبیات معاصر نثر، ج۱، ص۲۷۷، ادوار نثر فارسی از مشروطیت تا سقوط سلطنت، تهران، ۱۳۸۰ش · سبکشناسی نثر، ج۱، ص۲۵۴-۲۵۵، تهران، ۱۳۸۳ش · مطبوعات سیاسی ایران در عصر مشروطیت، ج۱، ص۱۱۸-۱۱۹، تهران، ۱۳۶۸ش · مقدمه بر دیوان ظهیر فاریابی، ص۱۰ · ادبیات معاصر نثر، ج۱، ص۲۵۴-۲۷۰، ادوار نثر فارسی از مشروطیت تا سقوط سلطنت، تهران، ۱۳۸۰ش · شاهکارهای شعر فارسی، ج۱، ص۲۱-۲۳، تهران، ۱۳۳۰ش · ادبیات معاصر نثر، ج۱، ص۲۰۵ بب، ادوار نثر فارسی از مشروطیت تا سقوط سلطنت، تهران، ۱۳۸۰ش · ادبیات معاصر نثر، ج۱، ص۲۰۶، ادوار نثر فارسی از مشروطیت تا سقوط سلطنت، تهران، ۱۳۸۰ش · مقدمه بر تاریخ جهانگشای عطاملک جوینی، ج ـ ی، لیدن، ۱۹۱۱م · مقدمه بر حواصل و بوتیمار، سه ـ بیست و نه، به کوشش اصغر دادبه، تهران، ۱۳۷۱ش · لغتنامه دهخدا، ج۱، ص۴۲۹ · پانزده گفتار، سراسر کتاب، تهران، ۱۳۴۶ش · سبکشناسی، سراسر کتاب، تهران، ۱۳۵۵ش · شاهکارهای شعر فارسی، ج۱، ص۳-۴۹ مقدمه، تهران، ۱۳۳۰ش · هفتاد سخن، ج۳، ص۳۳۹ بب ، تهران، ۱۳۶۹ش · با کاروان حلّه، ج۱، ص۹-۱۷ برای نمونه، تهران، ۱۳۶۲ش · تاریخ ادبیات در ایران، ج۴، ص۴۶۴-۴۶۹ برای نمونه، تهران، ۱۳۶۳ش · دیداری با اهل قلم، ج۱، ص۲۴۷-۲۸۴ برای نمونه، تهران، ۱۳۵۵ش · از صبا تا نیما، ج۱، ص۲۵۹-۲۶۰، تهران، ۱۳۷۲ش · سبکشناسی، ج۳، ص۳۶۶، تهران، ۱۳۵۵ش · از صبا تا نیما، ج۱، ص۴۰۰، تهران، ۱۳۷۲ش · از صبا تا نیما، ج۱، ص۴۰۲-۴۰۵، تهران، ۱۳۷۲ش · ترجمه تاریخ فلسفه ویل دورانت، ج۱، ص۷۶ برای نمونه، تهران، ۱۳۶۹ش · ادبیات معاصر نثر، ج۱، ص۱۹۱، ادوار نثر فارسی از مشروطیت تا سقوط سلطنت، تهران، ۱۳۸۰ش · حکمت سقراط و افلاطون، ج۱، ص۱ بب، تهران، ۱۳۳۶ق · هفتاد سخن، ج۳، ص۲۹۲-۳۰۰ برای آگاهی از برخی از این ترجمهها، تهران، ۱۳۶۹ش · تاریخ علوم و ادبیات ایرانی، ج۱، ص۲۰۵، تهران، ۱۳۴۷ش · تاریخ علوم و ادبیات ایرانی، ج۱، ص۲۰۴، تهران، ۱۳۴۷ش · هفتاد سخن، ج۳، ص۲۷۹-۲۸۰، تهران، ۱۳۶۹ش
موارد مرتبط
برای این صفحه موردِ مرتبطی ثبت نشده.
