توبه در نظام کیفری ایران و اسلام با امکان سنجی به کارگیری آن در مرحله دادسرا (مقاله علمی وزارت علوم)

توبه در نظام کیفری ایران و اسلام با امکان سنجی به کارگیری آن در مرحله دادسرا (مقاله علمی وزارت علوم) نویسندگان: صابر ذوالفقاری کریمی اسماعیل هادی تبار منبع: فقه جزای تطبیقی دوره 5 زمستان 1404 شماره 4 چکیده نهاد توبه، ازجمله تأسیساتی است که در نظام حقوقی اسلام و در راستای کیفرزدایی، در پرتو جلب همکاری و مشارکت بزهکار در فرآیند مبارزه با بزهکاری پیش بینی شده است. قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 در اقدامی نو، قابل توجه و ارزشمند و به تبعیت از منابع فقهی و موازین شرعی با رویکردی بدیع و نسبتاً کم سابقه، ضمن مورد توجه قراردادن ظرفیت های تحسین برانگیز فقه پویا، به تدوین مقررات نهاد توبه به صورت مستقل اهتمام ورزیده است، البته ابهامات و چالش های تقنینی که ناشی از نوعی شتاب زدگی قانون گذار می باشد، در تدوین این مقررات ملموس و قابل ملاحظه است. نوشتار حاضر ضمن برشمردن اشکالات وارده بر نحوه قانون گذاری که ازجمله آن ها می توان به چالش های مربوط به احراز توبه، نظیر معین نبودن ملاک قبول توبه در نزد مقام قضایی، ایجاد تردید یا ظن به عدم توبه و نیز استثناکردن تعزیرات منصوص شرعی از تأثیر توبه در این جرایم و درنهایت امکان سنجی احراز توبه در مرحله دادسرا اشاره داشت، ضمن پیشنهاد به قانون گذار درجهت تعیین معیار و ارائه مصادیق در نحوه احراز توبه، هماهنگی مواد قانونی با منابع فقهی و ضابطه مندنمودن مقررات شکلی و ماهوی در این خصوص پرداخته که می تواند به ابهامات و اجمال های موجود در این خصوص خاتمه بخشد. Repentance in the Criminal System of Iran and Islam with the Possibility of its Application in the Prosecution Stage The institution of Repentance is one of the institutions provided in the Islamic legal system and the direction of punishment in the light of attracting the cooperation and participation of the criminal in fighting crime. The Islamic Penal Code approved in 2013, however, in a new, significant, and valuable measure and following jurisprudential sources and Sharia standards with an innovative and relatively uncommon approach in the direction of reforming and rehabilitating criminals as one of the goals of punishment, has devoted himself to developing the regulations of the institution of Repentance independently while concentrating on the admirable capacities of dynamic jurisprudence. However, the legislative ambiguities and difficulties caused by the legislator's haste are tangible and noticeable in formulating these regulations The present paper enumerates the problems in the way of legislation - among which are challenges related to repentance, such as the lack of certainty regarding the criteria for accepting repentance in the eyes of the judicial authority, causing doubt or suspicion of lack of repentance, and additionally excluding Sharia punishments from the effect of repentance in these crimes and finally, the possibility of verifying repentance at the court stage - while proposing to the legislator to determine the criteria and provide examples in the way of obtaining repentance, coordinating the legal materials with jurisprudential sources and formalizing the formal and substantive provisions in this regard, which may put an end to the ambiguities and abstractions in this regard.