تولید (کلام): خلق الاعمال از اساسی ترین مناقشات معتزله و اشاعره

بحث اصلی بر سر این است که آیا انسان‌ها خود پدیدآورنده و خالق افعالشان‌اند یا خداوند آن‌ها را پدید می‌آورد؟ جَهم بن صفوان ، حسن بصری و در پی آن‌ها اشاعره، با شعار «لا خالق الاّ اللّه» پدیدآورندگیِ انسان را نفی کرده اند، با این تفاوت که جَهمیه به هیچ وجه افعال انسان را به خود او نسبت نمی‌دادند و آن‌ها را متعلق به او نمی‌دانستند، در حالی که اشاعره با طرح نظریه کسب ، افعال انسان را متعلق و منسوب به او می‌شمردند، هرچند که معتقد بودند خالق و پدیدآورنده آن خداوند است. منبع: ج۲، ص۲۳۵، چاپ احمدمحمد مهدی، قاهره ۱۴۲۳/۲۰۰۲ · ج۱، ص۸۰، چاپ محمد بن فتح اللّه بدران، قاهره (۱۳۷۵/۱۹۵۶)، چاپ افست قم ۱۳۶۷ش · ج۱، ص۸۸ ـ۸۹، چاپ محمد بن فتح اللّه بدران، قاهره (۱۳۷۵/۱۹۵۶)، چاپ افست قم ۱۳۶۷ش