تومان: کاربردهای تومان

بنا بر شواهد مذکور تومان همچنین به اقطاع در اختیار سرداران قرار می‌گرفت و آنان موظف بودند در ازای هر تومان ده هزار سوار برای حکومت فراهم آورند. ۳. ۲ - واحد تقسیمات لشکری ۲) تومان به عنوان واحد تقسیمات لشکری، قشونی مرکّب از ده هزار سپاهی بوده است. فرمانده این قشون را امیرتومان می‌نامیدند. در مقابل، امیران و سپاهیان تابع او می‌بایست مطیع فرمان او بودند و هنگام ضرورت برای جنگ و لشکرکشی آماده می‌شدند. با این حال در عصر صفوی نشانی از این قشون و منصب مربوط به آن نیست. ظاهراً این تشکیلات تا ۱۳۰۷ هم بر قرار بوده و احتمالاً در ۱۳۰۸ لغو گردیده است. دو فوج یک تیپ را تشکیل می‌داد و پنج تیپ (پنج هزار تن) زیر فرمان یک میرپنج و ده میرپنج (پنجاه تیپ) تحت فرماندهی یک امیر تومان بودند. در این دوران امرای تومان ریاست قشون برخی ولایات و سرحدداری را نیز عهده دار شدند که پیشتر از وظایف بیگلربیگی بود. به این ترتیب به جای «امیرتومان» عنوان «امیرلشکر» وضع گردید که دومین مرتبه نظامی به شمار می‌رفت. عده ای که به خدمت دعوت شدند نیز تا شش درجه تنزل مقام یافتند و تنها هفت سردار با درجه امیرلشکری وارد قشون جدید شدند. ۳. ۳ - واحد پول ۳) تومان به عنوان واحد پول . از آن پس، واحد پول در اسناد رسمی و دولتی ریال است و همین واحد بر روی سکه‌ها و اسکناسها ثبت می‌شود. در عین حال، در محاسبات غیررسمی، کاربرد تومان رایجتر است و اگرچه یک تومان به شکل رسمی برابر ده ریال است، امروزه در تداول عامه و محاسبات لفظی، بویژه در میان اهل کسب و کار، به هر هزار تومان و گاه به هر یک میلیون تومان، یک تومان اطلاق می‌شود. منبع: جوینی، ج۲، ص۲۵۵ · محمدحسین بن خلف برهان، برهان قاطع، ذیل «تومن» · بوداگوف، ج۱، ص۴۰۶ · ج۱، ص۷۵ · د. اسلام، چاپ اول، ذیل واژه · ج۲، ص۵۰۰، پانویس ۲ · ج۱، ص۴۵۲ · ج۱، ص۲۱۳ · ج۲، ص۶۱ · ج۱، ص۷۰ · د. اسلام، چاپ دوم، ذیل «تومان ۱۰» · جوینی، ج۱، ص۲۳ · ج۲، ص۵۲۸ ـ۵۲۹ · جوینی، ج۱، ص۲۴ · ج۲، ص۲۵ـ۲۶ · ج۲، ص۹۰۶ · ج۱، ص۲۲ · ج۱، ص۳۰۸، تحریر ابوطالب حسینی تربتی به فارسی · ج۱، ص۱۱۳۸ · ذیل "tدmgeneral" · ج۲، فهرست، ص۱۳۲ · ج۱، ص۶۹ · ج۲، ص۴۲۷ · جهانگیر قائم مقامی، تاریخ تحولات سیاسی نظام ایران: از آغاز قرن یازدهم هجری تا سال ۱۳۰۱ هجری شمسی، ج۱، ص۶۹ · و زهرا صفوی مبرهن، و زهرا صفوی مبرهن، فرهنگ اصطلاحات دوره قاجار، ص ۱۷۳ · ج۱، ص۶۷۳ · جهانگیر قائم مقامی، تاریخ تحولات سیاسی نظام ایران: از آغاز قرن یازدهم هجری تا سال ۱۳۰۱ هجری شمسی، ج۱، ص۶۹ و پانویس ۲ · ج۱، ص۲۸۶ · ج۱، ص۳۴۹ـ ۳۵۰، در چهل سال تاریخ ایران · ج۱، ص۲۸۴ـ۲۸۵ · ج۱، ص۲۹۲ـ۲۹۳ · باقر عاقلی، رضاشاه و قشون متحدالشکل (۱۳۲۰ـ۱۳۰۰)، ج۱، ص۱۱۸ · باقر عاقلی، رضاشاه و قشون متحدالشکل (۱۳۲۰ـ۱۳۰۰)، ج۱، ص۱۱۹ · جوینی، ج۱، ص۱۶۹ · ج۱، ص۲۰ · ج۲، ص۳۴۱ · شاردن، ج۴، ص۱۸۱ · ج۱، ص۶ · ج۱، ص۶۲ · ج۱، ص۸۰ · ج۱، ص۶۳ · ج۱، ص۱۳۴