تکلم: دیه به‌سبب جنایت وارده بر قوه تکلّم

اگر کسی به سبب جنایتی قوّه تکلّم دیگری را از بین ببرد، به‌گونه‌ای که نتواند هیچ یک از حروف معجم را ـ که بنابر قول مشهور ۲۸ حرف عربی است ـ تلفظ نماید، دیه کامل بر جانی ثابت می‌شود و اگر تنها توانایی تلفظ بخشی از حروف را نداشته باشد، دیه به نسبت ثابت می‌شود. در تحریرالوسیله آمده است: در زایل شدن صدا به طور کامل، دیه کامل است. و اگر نقص بر صدا وارد کند مثل اینکه در بینی حرف بزند یا صدایش خشن شود، ظاهراً ارش ثابت م. ب.. و منظور از زایل شدن صدا این است که نتواند به جهر (بلند) حرف بزند و این با توانایی او بر اخفات (آهسته حرف‌زدن) منافاتی ندارد. منبع: مبانی تکملة المنهاج، ج۲، ص۲۸۹ · موسوعة الامام الخمینی، ج۲۲، تحریرالوسیلة، ج۱، ص۲۴۶، کتاب الصلاة، القول فی شرائط صلاة الجمعة، مسالة۱۴