ثقافت قرآنی: علم

لازم است قبلاً هم علم به معنای شناخت و هم علم به معنای مجموع مسائل و احکام بطور جامع بیان شود، علم چیست؟ آن‌گاه به اقسام آن از قبیل حسّی و عقلی و قلبی توجه نمود، علم چه قدر است؟ تا مرز علوم از هم جدا شده و کیفیت پیوند و مقدار ارتباط آنها با هم و اندازه‌ی جدائی آنها از هم واضح گردد، تا توقّع پیوند در جای جدائی و انتظار جدایی در مورد ارتباط، که هم آن توقع نابجا و هم این انتظار بی مورد است، نرود. معارف دینی گرچه شامل مسائل حِسّی و تجربی شد، و بخشی از آن قابل احساس و تداول در علم حسّی م. ب. لیکن قسمت مهمّ آن از دسترس علم حسّی فراتر قرار گرفته و در قلمرو علم عقلی واقع است گرچه ریشه‌ی همه‌ی آنها که وحی و الهام است گذشته از آنکه از قدرت علم حِسّی می‌گذرد از منطقه‌ی علم عقلی نیز فراتر بوده و فقط در محدوده‌ی علم قلبی که همان مشاهده‌ی حقائق است واقع م. ب..