جایزه: نکته

آنچه که از مخارج سال خود و عایله‌اش (اضافه بیاید) از صنعت‌ها و زراعت‌ها و منافع تجارت‌ها، بلکه و سایر کسب‌ها ولو اینکه از راه حیازت مباحات یا استفاده بردن از نماءها و یا زاد و ولد کردن (در حیوانات) یا بالا رفتن قیمت‌ها یا غیر این‌ها به دست آید از چیزهایی که در مسمّای کسب کردن داخل است - اضافه بیاید. و سزاوار نیست ترک احتیاط به اینکه خمس هر فایده‌ای را بپردازد اگرچه در مسمّای کسب داخل نباشد، مانند بخشش و هدیه و جایزه و ارثیه‌ای که گمان آن را نداشته است و همچنین است چیزی که از راه صدقه مستحب مالک می‌شود؛ اگرچه تعلّق نگرفتن خمس ب. غ. منافع چیزهایی که در مسمّای کسب داخل است، خالی از قوّت نیست، چنان که اقوی آن است که به مطلق ارث و مهر و عوض خلع تعلّق نمی‌گیرد، و احتیاط خوب است. و آنچه که با (گرفتن) خمس یا زکات ملک او شده اگرچه از مخارج سالش زیاد بیاید، خمس ندارد، ولی اگر قصد داشته باشد که با نگه‌داشتن آن‌ها، از سود و رشد آن‌ها استفاده کند، (با چنین قصدی) خمس در نمای آن‌ها واجب است نه مطلقاً. ۴. ۱ - مصادیق مؤونه مقصود از مؤونه، چیزی است که برای خود و عایله واجب النفقه و غیر ایشان خرج می‌کند. و از مؤونه محسوب می‌شود آنچه در زیارت‌ها و صدقه‌ها و جایزه‌ها و هدیه‌ها و میهمانی‌ها و گشایش امورش خرج می‌کند و حقوقی که با نذر و کفّاره و مانند آن بر او لازم می‌شود و آنچه را بدان نیاز دارد از قبیل چهارپا و کنیز و بنده و خانه و فرش و اثاث و کتاب، بلکه آنچه را که به آن نیاز دارد برای ازدواج فرزندان و ختنه آن‌ها و برای مرگ عایله‌اش و غیر این‌ها از چیزهایی که جزء احتیاجات عرفی او حساب می‌شود. البته در آنچه که ذکر شد لازم است که اکتفا نماید به آنچه که مناسب حال او است، نه آنچه که سفاهت و اسراف به حساب می‌آید، پس اگر بیشتر از مقدار مناسب حالش مصرف کند، (مقدار زاید) جزء مؤونه حساب نمی‌شود، بلکه احتیاط (واجب) آن است که در مصارف حد وسط آنچه را مناسب مثل خودش هست رعایت کند نه صرف مخارجی که لایق حال او نباشد و از مثل او متعارف نباشد، بلکه لزوم رعایت آن خالی از قوت نیست، ولی توسعه مخارج که از مثل او متعارف است، از مؤونه م. ب.. و مقصود از مؤونه آن چیزی است که بالفعل به مصرف برسد نه مقدار آن؛ پس اگر به خودش سخت بگیرد یا متبرّعی مخارجش را تبرّعاً بدهد به مقدار آن از مؤونه حساب نمی‌شود، بلکه اگر در اثنای سال خرج کردن مال در چیزی مانند حج یا ادای دین یا کفّاره و مانند آن‌ها بر او واجب شود و از روی معصیت یا فراموشی و مانند آن، در آن مصرف نکند، بنابر اقوی مقدار آن از مؤونه حساب نمی‌شود. ۴. ۲ - جوایز بانک‌ها بسمه تعالی. همان طور که خاطر عالی مستحضر است قانون عملیات بانکی بدون ربا از ابتدای سال ۱۳۶۳ در کلیه بانک‌های کشور به مرحله اجرا درآمد. بر اساس این قانون، کلیه تسهیلات جدید اعتباری بانک‌ها در قالب عقود اسلامی پرداخت گردیده و سپرده‌های مردم نیز تحت عناوین ذیل نزد بانک‌ها توزیع شده است: الف. سپرده‌های قرض الحسنه (جاری و پس‌انداز). ب. سپرده سرمایه گذاری مدت‌دار که بانک در به کار گرفتن آن‌ها وکیل م. ب. و در عقود اسلامی مندرج در قانون عملیات بانکی بدون ربا مورد استفاده قرار می‌گیرد. سپرده‌های مذکور بر دو نوعند: ۱. سپرده‌های سرمایه‌گذاری کوتاه مدت که به صورت دفترچه نگهداری می‌شود با حداقل دو هزار ریال که برای بار اول حداقل سه ماه نزد بانک باید باقی بماند. ۲. سپرده‌های سرمایه‌گذاری بلند مدت که در مقابل ورقه سپرده، نظیر برگ سپرده ثابت قدیم از طرف بانک‌ها با حداقل پنجاه هزار ریال برای حداقل یک سال از تاریخ توزیع پذیرفته می‌شود. ب. ت. ب. این‌که این مبلغ در قرارداد فیما بین شرط نشده و بانک از محل منابع خود صرفاً به منظور پاسخ‌گویی به حسن استقبال مردم به آنان پرداخت می‌نماید، استدعا دارد نظر مبارک را از جهت شرعی اعلام فرمایید. محسن نوربخش‌ بسمه تعالی، در فرض مذکور از جهت شرعی اشکال ندارد. منبع: موسوعة الامام الخمینی، ج۲۲، تحریر الوسیلة، ج۱، ص۳۷۴، کتاب الخمس، القول فیما یجب فیه الخمس، الخامس، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، ۱۴۳۴ ه. ق · موسوعة الامام الخمینی، ج۲۲، تحریر الوسیلة، ج۱، ص۳۷۵، کتاب الخمس، القول فیما یجب فیه الخمس، مساله۱۱، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، ۱۴۳۴ ه. ق · موسوعة الامام الخمینی، ج۴۱، استفتائات امام خمینی، ج‌۱۰، ص۳۴۶، سؤال۱۱۹۳۹، ، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، ۱۴۳۴ ه. ق