دکترین
جرم نبودن عمل ارتکابی؛ تحلیل بند «چ» ماده 474 قانون آیین دادرسی کیفری در پرتو رویه قضایی (مقاله علمی وزارت علوم)
جرم نبودن عمل ارتکابی؛ تحلیل بند «چ» ماده 474 قانون آیین دادرسی کیفری در پرتو رویه قضایی (مقاله علمی وزارت علوم)
نویسندگان: ابوالقاسم خدادی سحر سهیل مقدم
منبع: قضاوت سال 25 پاییز 1404 شماره 123
چکیده
«جرم نبودن عمل ارتکابی» یکی از جهات اعاده دادرسی است که در ماده 474 قانون آیین دادرسی کیفری به آن تصریح شده است. حقوقدانان و طبعاً رویه قضایی تفاسیر متفاوتی از این بند ارائه کردهاند. بهطور کلی، دیدگاههای حاکم بر این بند را میتوان به دو رویکرد مضیق و موسع تقسیم کرد. دیدگاه مضیق حکایت از فقدان رکن قانونی جرم و رویکرد موسع بیانگر نبود یکی از عناصر سهگانه جرم است. هریک از این رویکردها در آرای صادرشده دیوان عالی کشور تبلور یافته است. در این مقاله با روش توصیفی ــ تحلیلی و با استناد بر رویه قضایی سعی میشود هر دو رویکرد تبیین و نقاط قوت و ضعف آن ارزیابی شود و درنهایت رویکرد سومی با نام بینابین پیشنهاد میشود. تفسیر بینابین بهمثابه دستاورد تحقیق، درصدد بیان این موضوع است که گاه عنوان مندرج در آرای بدوی و تجدیدنظر وصف مجرمانه دارند، اما تفسیر مقامات قضایی در خصوص ماده قانونی صحیح و قابل پذیرش نیست. همچنین گاهی رفتار تحتتعقیب با وجود قرار گرفتن ذیل آن عنوان مجرمانه، بهمثابه مصداق آن رفتار مجرمانه شناسایی نمیشود؛ به عبارت دیگر، تفسیر مرجع قضایی از عنوان مندرج در قانون صحیح نبوده است و در حالی که عمل ارتکابی ثبوتاً (نه اثباتاً) جرم نیست، اما به محکومیت منجر شده است. از این رو، دیوان عالی کشور در راستای وظایف نظارتیاش در تفسیر قانون ورود میکند. «جرم نبودن عمل ارتکابی» در پرتو این دیدگاه با وظیفه نظارتی دیوان بر تفسیر قوانین، استثنایی بودن اعاده دادرسی و اعتبار امر مختوم مطابقت دارد.
The Absence of Criminal Act (Actus Reus); An Analysis of Clause 'J' of Article 474 of the Criminal Procedure Code in Light of Judicial Precedents
The 'Absence of a Criminal Act' as one of the grounds for retrial under Article 474 of the Criminal Procedure Code has been explicitly stipulated. Jurists and, consequently, judicial precedents have offered varying interpretations of this clause. Generally, the prevailing perspectives on this provision can be divided into two approaches: restrictive and expansive. The restrictive view indicates the lack of a legal element (nullum crimen sine lege), while the expansive approach suggests the absence of one of the three fundamental elements of a crime. Each of these approaches has its own strengths and weaknesses. In this article, using a descriptive-analytical method and relying on judicial precedents, both approaches will be examined, and ultimately, a third intermediate approach will be proposed. Intermediate interpretation seeks to express that sometimes the title cited in primary and appellate verdicts possesses a criminal characterization, yet the interpretation provided by judicial authorities regarding the legal provision is neither correct nor acceptable. At other times, the behavior under prosecution does not fall under that criminal title and is not considered an instance of that criminal behavior. In other words, the judicial authority's interpretation of the title mentioned in the law is incorrect, while the committed act was not criminal in nature de jure (legally), though not necessarily de facto (in evidence), it nevertheless resulted in conviction. Therefore, the Supreme Court intervenes in interpreting the law as part of its supervisory duties. The 'Absence of a Criminal Act" in light of this perspective, overlaps with the Court's supervisory role in interpreting laws, the exceptional nature of retrial, and the principle of res judicata.
موارد مرتبط 38
آرای مرتبط 15
-
رأی
هماستناد
رأی دادگاه بدوی
ماده 474 قانون ایین دادرسی کیفری
-
رأی
هماستناد
عدول شاهد از شهادت
ماده 474 قانون ایین دادرسی کیفری
-
رأی
هماستناد
موجبات تجویز اعاده دادرسی
ماده 474 قانون ایین دادرسی کیفری
-
رأی
هماستناد
شرط تجویز اعاده دادرسی بر مبنای خلاف واقع بودن شهادت شهود
ماده 474 قانون ایین دادرسی کیفری
-
رأی
هماستناد
ضرورت احراز مالکیت شاکی در بزه انتقال مال غیر
ماده 474 قانون ایین دادرسی کیفری
-
رأی
هماستناد
رأی خلاصه جریان پرونده
ماده 474 قانون ایین دادرسی کیفری
-
رأی
هماستناد
رأی خلاصه جریان پرونده
ماده 474 قانون ایین دادرسی کیفری
-
رأی
هماستناد
صدور حکم قلع و قمع در صورت برائت متهم از اتهام بزه تغییر کاربری
ماده 474 قانون ایین دادرسی کیفری
-
رأی
هماستناد
رأی خلاصه جریان پرونده
ماده 474 قانون ایین دادرسی کیفری
-
رأی
هماستناد
فاقد نکته
ماده 474 قانون ایین دادرسی کیفری
-
رأی
هماستناد
پذیرش اعاده دادرسی در بزه اخلال در نظام اقتصادی
ماده 474 قانون ایین دادرسی کیفری
-
رأی
هماستناد
عدم قابلیت پذیرش اعاده دادرسی تصمیم دادگاه
ماده 474 قانون ایین دادرسی کیفری
-
رأی
هماستناد
رأی خلاصه جریان پرونده
ماده 474 قانون ایین دادرسی کیفری
-
رأی
هماستناد
عدم تجویز اعاده دادرسی به موجب ارائه نظریه کارشناس رسمی در اجرای تقاضای تامین دلیل
ماده 474 قانون ایین دادرسی کیفری
-
رأی
هماستناد
رأی خلاصه جریان پرونده
ماده 474 قانون ایین دادرسی کیفری
نظریات مشورتی 7
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/1403/625 مورخ 1403/11/01
ماده 474 قانون آیین دادرسی کیفری است
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/97/2953 مورخ 1397/09/18
ماده 474 قانون آیین دادرسی کیفری 1392
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/1400/643 مورخ 1400/10/27
ماده 474 قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/99/1705 مورخ 1399/11/11
ماده 474 قانون آیین دادرسی کیفری آمده است و امکان پذیرش دلیل جدید در مراحل
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/1400/575 مورخ 1400/09/06
ماده 474 قانون آیین دادرسی کیفری
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/96/2406 مورخ 1396/10/12
ماده 474 قانون آیین دادرسی کیفری 1392 نمی شود و فرض سوال از شمول رای وحدت
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/1401/944 مورخ 1402/02/24
ماده 474 قانون آیین دادرسی کیفری و اخف شدن قانون موخر
مواد مرتبط 1
-
استناد
از این صفحه
ماده 474 — قانون آیین دادرسی کیفری
ماده 474 قانون آیین دادرسی کیفری در پرتو رویه قضایی (مقاله علمی وزارت علوم
دکترین 15
-
مقاله
هماستناد
شمول اعتبار امر مختوم بر امکان تعقیب متهم در یک مرجع قضایی
بند ب ماده 474 ق.آ.د.ک.ج سال 1392
-
مقاله
هماستناد
در قوانین مربوط به مراجع غیر قضایی نیز حکومت این قاعده و
بند ب ماده 474 ق.آ.د.ک.ج سال 1392
-
مقاله
هماستناد
در قوانین مربوط به مراجع غیر قضایی نیز حکومت این قاعده و
بند ب ماده 474 ق.آ.د.ک.ج سال 1392
-
مقاله
هماستناد
الف - محکوم علیه یا نماینده قانونی وی — آیین دادرسی مدنی — جلد ۱ (نهرینی)
بند چ ماده 474 ق.آ.د.ک.ج سال 1392
-
مقاله
هماستناد
الف - محکوم علیه یا نماینده قانونی وی — آیین دادرسی مدنی — جلد ۱ (نهرینی)
بند چ ماده 474 ق.آ.د.ک.ج سال 1392
-
مقاله
هماستناد
الف - محکوم علیه یا نماینده قانونی وی — آیین دادرسی مدنی — جلد ۱ (نهرینی)
بند چ ماده 474 ق.آ.د.ک.ج سال 1392
-
مقاله
هماستناد
ماده ۲۷۳ قانون مزبور بطور خاص از م
ماده 474 ق.آ.د.ک.ج سال 1392
-
مقاله
هماستناد
دادستان کل کشور
ماده 474 ق.آ.د.ک.ج سال 1392
-
مقاله
هماستناد
دادستان کل کشور — قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ۱۳۹۲/۱۲/۴ در
ماده 474 ق.آ.د.ک.ج سال 1392
-
مقاله
هماستناد
فریدون نهرینی مقاله اصول حاکم بر اعاده دادرسی
ماده 474 ق.آ.د.ک.ج سال 1392
-
مقاله
هماستناد
فریدون نهرینی مقاله اصول حاکم بر اعاده دادرسی
ماده 474 ق.آ.د.ک.ج سال 1392
-
مقاله
هماستناد
قطعیت حکم کیفری — الف رای قطعی که دادگاه نخستین صادر
بند (ت) ماده 474 ق.آ.د.ک
-
مقاله
هماستناد
قطعیت حکم کیفری — پ رایی که مرجع تجدیدنظر آن را
بند (ت) ماده 474 ق.آ.د.ک
-
مقاله
هماستناد
اعتبار امر مختوم کیفری
بند (ت) ماده 474 ق.آ.د.ک
-
مقاله
هماستناد
اعتبار امر مختوم کیفری — برابر بند (ج) ماده ۱۳ ق
بند (ت) ماده 474 ق.آ.د.ک
فقط پیوندهایی که متنشان در بانک است، با شاهد از خودِ متن — نه شباهتِ آماری. عنوانِ بدونِ متن ساخته نمیشود.
