جهاد در راه خدا: ارزش جهاد و فضیلت جهادگران

جهاد در راه خدا که بر پایه حق و جلوگیری از تجاوز به حقوق فردی و اجتماعی و ارزش‌های انسانی استوار است، پشتوانه‌ای قوی برای عزت و سربلندی و نیل به امنیّت و آرامش و استقلال یک کشور به شمار می‌رود. پیامبر گرامی اسلام می‌فرماید: «جهاد کنید تا مجد و عظمت را برای فرزندانتان بر جای گذارید.» ۴. ۱ - تشبیه جهاد به زره و سپر امیرمؤمنان علی (علیه‌السّلام) با تشبیه جهاد به زره و سپر، بر نقش حفاظتی آن تاکید کرده و می‌فرماید: «جهاد، دری از درهای بهشت است که خداوند آن را بر افراد خاصی از بندگانش گشوده است، و جامه تقوا و پاکی‌هاست که بر تن آنان پوشانده، و زره استوار الهی است که آسیب نبینند، و سپر محکم اوست (که تیر بلا در آن ننشیند). و اگر این سپر الهی را همواره در دست داشته باشند، دیگر ضربتی بر آن‌ها کارگر نخواهد افتاد، زره، آن جامه حلقه حلقه آهنین است که سربازان هنگام جنگ مانند یک پیراهن بر تن می‌کردند و اما سپر، ابزاری است که به دست می‌گرفته و مانع ورود ضربت می‌شده‌اند. کار سپر، جلوگیری از ورود ضربت بوده و کار زره، خنثی کردن اثر ضربت وارده. ظاهراً علی (علیه‌السّلام) از آن‌جهت جهاد را هم به سپر تشبیه کرده و هم به زره که برخی جهاد‌ها نوعی پیش‌گیری است و مانع ورود ضربت می‌شود و بعضی دیگر شکل مقاومت و بی‌اثر کردن حملات را دارد.» ۴. ۲ - آثار جهاد رسول گرامی اسلام نیز در بیان اهمیت جهاد می‌فرماید: «آن کس که جهاد را ترک گوید، خداوند بر‌ اندام او لباس ذلت می‌پوشاند و فقر و احتیاج بر زندگی و تاریکی بر دین او سایه خواهد ‌انداخت.» جهاد در راه خدا علاوه بر آثار دنیوی، نوعی معامله با خداست که بهشت برین را به دنبال خواهد داشت. در قرآن آمده است: « خدا از مؤمنان جان‌ها و مال‌هایشان را خرید تا بهشت برای آنان باشد. در راه خدا جنگ می‌کنند، چه بکشند یا کشته شوند. و عده‌ای که خدا در تورات و انجیل و قرآن داده است، به حق بر عهده اوست و چه کسی بهتر از خدا به عهد خود وفا خواهد کرد؟ پس به این معامله‌ای که با او کرده‌اید، شاد باشید که کام‌یابی بزرگی است.»؛ فداکاری و جانبازی در این جهاد در واقع جاودانگی و به حق پیوستگی است، چرا که قرآن می‌فرماید: «کسانی را که در راه خدا کشته شده‌اند، مرده مپندارید؛ بلکه زنده‌اند و نزد پروردگارشان روزی داده می‌شوند.» . تاریخ پرفراز و نشیب اسلام صحنه‌های باشکوهی از دفاع جانانه و ایثار و فداکاری مسلمانان را درون خود جای داده است. حماسه هشت سال دفاع مقدس ملت ایران نمونه بارزی از این جهاد خدایی است که مردم با نثار جان و مال خود در جنگی نابرابر، شجاعانه به میدان آمدند و انقلاب و کشور خود را از تجاوز متجاوزان ر‌ها ساخته و عزت و افتخار و سربلندی و استقلال را نصیب خود کردند. مطالعه این فرازهای تاریخی می‌تواند ما را در شناخت هر چه بیشتر چهره واقعی جهاد اسلامی و پیامدهای مثبت آن یاری رساند. ۲- نترسیدن از مرگ: انسان با تهذیب و تزکیه نفس از هیچ‌چیز هراس ندارد حتی مردن بر او سهل، بلکه گوارا است، جهاد با نفس سبب می‌شود انسان آینده‌نگر شود و پیوسته برای روز واپسین و زندگی ابدی خویش بکوشد و برای سفر آخرت ره‌توشه‌ای کسب و ذخیره کند. ۳- تاثیر کلام: انسانی که خودش مهذب است، در تهذیب دیگران نیز توفیقی دو چندان دارد، چون از آثار تهذیب این است که کلام او در دیگران اثرگذار است و کسی که خود را تهذیب نکرده است، نمی‌تواند دیگران را تهذیب کند. ۴- حفظ از فساد و هلاکت: برای انسانی که تزکیه نشده باشد، ممکن است مقام و ریاست خطرآفرین باشد و سبب فساد خود یا کشوری شود و یا هنگامی‌که علمی کسب کرد این علم را در راه فساد و نادرست صرف کند اما در نفسی که تزکیه شده است خودبینی و ریاست‌طلبی از میان می‌رود. ۵- انطباق عمل بر شرع: تهذیب باعث می‌شود انسان همواره بر اساس تکالیف دینی و موازین عقلانی عمل کند و به معیار درستی کارهای خود را انجام دهد. ۶- رسیدن به جنت صفات: نتیجه تهذیب نفس و ریاضت آن رسیدن به جنت صفات است؛ چنان‌که نتیجه علم خداوند و معارف الهی رسیدن به جنت ذات و نتیجه قیام به عبودیت جنت اعمال است. منبع: وسائل الشیعه، ج۱۱، ص۹، کتاب الجهاد، باب ۱ از ابواب جهاد، حدیث ۱۶ · ص۲۶، دشتی، خطبه ۲۷ · قیام و انقلاب مهدی به ضمیمه شهید، ص۹۰ · وسائل الشیعه، ج۱۱، ص۵، ابواب جهاد العدو، باب ۱، حدیث ۲ · توبه/سوره۹، آیه۱۱۱ · آل عمران/سوره۳، آیه۱۶۹ · شرح حدیث جنود عقل و جهل، ص۴۳، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، ۱۳۸۲ · آداب الصلاة، ص۲۰۸، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، ۱۳۸۸ · صحیفه امام، ج۶، ص۳۱۱، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، ۱۳۸۹ · صحیفه امام، ج۱۳، ص۴۲۰، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، ۱۳۸۹ · دانشنامه امام خمینی، ج۳، ص۶۰۶، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، ۱۴۰۰