حالت دوم - نرسیدن موقع برداشت محصول — اجرای حکم تخلیه ید با وجود بنا

۱۴۸۸ مورد حکم قرار نگرفتن قلع بنا و یا درخت - چنانچه در ملکی که باید از آن خلعید شود، در زمان اجرای حکم بنا و یا درخت موجود باشد که متعلق به م. ع. تلقی شود اما به این علت که خ. د. د. خلع ید که تقدیم نموده قلع آنها را به عنوان خواسته دیگر مطرح نکرده و دعوای مستقلی نیز به خواسته قلع آنها اقامه ننموده و بنابراین حکم قلع آنها صادر نشده باشد پرسش این است که تکلیف اجرای حکم خلعید و البته تکلیف بنا و یا درخت موجود در ملک چیست؟ روشن است که محکوم علیه، اگر چه در دعوای خلعید غاصب ملک تلقی شده اما بنایی که ساخته و یا درختی که کاشته، چون به صورت عین زائد بر ملک مال مخصوب است، ب. ت. ب. مائه ۳۱۴ ق.م. تعلق به او دارد. در حقیقت به موجب ماده ۳۱۴ ق.م. اگر در نتیجه عمل غاصب قیمت مال مخصوب زیاد شود غاصب حق مطالبه قیمت زیادی را نخواهد داشت مگر اینکه آن زیادتی عین باشد که در این صورت عین زاید متعلق به خود غاصب است پس در واقع پرسش این است که چنانچه غاصب محکوم به خلعید شود آیا مالکیت او بر بنا و درخت مجوزی برای ادامه تصرف او در ملک برای دسترسی به مال خود م. ب. به گونه ای که مانع اجرای حکم خلع ید شود؟ پاسخ نمی تواند آری باشد زیرا مالکیت غاصب بر عین زائد تنها به او اجازه جدا کردن و برداشتن آن را از مال مغصوبه می دهد به ویژه آنکه حکم خلع ید از ملک که علیه او صادر و لازم الاجرا شده تمام اجزای ملک را در بر می گیرد. در حقیقت به صراحت ماده ۳۸ ق.م. مالکیت زمین مستلزم مالکیت فضای محاذی آن است تا هر کجا بالا رود و همچنین است نسبت به زیر زمین؛ بالجمله مالک حق همه گونه تصرف در هوا و قرار دارد مگر آنچه را که قانون استثنا کرده باشد. پس چنانچه در حکم خلع ید بنا و درختی استثنا نشده باشد حکم باید به گونه ای اجرا شود که دیده م. ع. از ملک خلع گردد. البته اگرچه حکم خلع ید علیه م. ع. اجرا می شود، اما بنا و یا درخت در زمین باقی می ماند چون در این فرض حکم قلع أنها صادر نشده است. در نتیجه م. ع. د. واقع از ملک اخراج شده و ملک با وجود بنا و درخت متعلق به م. ع. تسلیم محکوم له می شود و روشن است که محکوم له تا زمانی که بنا و یا درخت قلع نگردیده ناچار است با وجود آنها و تعلق آنها به م. ع. ب. تصرف خود در ملک ادامه دهد مگر با م. ع. توافق نموده و یا دعوای قلع آنها را نیز مطرح و حکم قطعی به سود او صادر و اجرا شود. ۱۴۸۹ پرسش اینکه در حالت یادشده پس از اجرای حکم خلع ید آیا م. ع. می تواند برای دسترسی به بنا و یا درخت که به او تعلق دارد وارد ملک شود؟ پاسخ نمی تواند آری باشد زیرا این اقدام با خلع ید وی از ملک که مستند به حکم دادگاه بوده که خود متکی به دلیل مالکیت محکوم له است منافات دارد؛ در واقع شناسایی حق ورود م. ع. ب. ملک ولو برای دسترسی به بنا و درخت خود حکمی را که به سود خواهان (محکوم له) در دعوای خلع یده صادر و اجرا شده بی اثر نموده و از این رو ا ب. ت. ب. مواد ۱۳۸ ۴۲۴ و بند ۳ ملاه ۴۵ قانون اجرای احکام ملنی مصوب ۱۳۵۶ و توجه به ملاه ۱۶۴ قانون أین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور ملنی مصوب ۱۳۷۹ وجود مستحدثات در محل اجرای حکم قطعی لار الاجرای خلع ید مانع اجرای حکم صادره نمی شود هر چند تعلق مستحدثات به م. ع. محرز باشد. بنابراین، اجرای احکام مدنی مکلف به اجرای حکم خلم ید م. ب. و وسایل و تجهیزات داخل محل خلع ید باید به مالک آنها تحویل گردد صاحب اعیان می تواند احیای احداث شده غیر قانونی را تخریب و مصالح آن را ببرد با به نحوی با صاحب زمین توافق نماید. لها اجرای حکم خلع ید ملازمه با قلع و قمع بنا ندارد نم اح قد فی شماره ۱۸۷۵۴۵ - ۱۳۸۹/۱۰، قوانین اجرای احکام مدنی (۱۳۵۶) و نظریه های مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه منبع پیشین ص ۲۸. مجوزی ندارد. پس باید پذیرفت که م. ع. حق ماندن در ملک و یا تصرف بعدی در آن و حتی ورود به آن را بی اذن محکوم له ندارد. در مقابل محکوم له نیز باید تصرف خود را با لحاظ وجود بنا و درخت و تعلق آنها به م. ع. اعمال کند؛ بدین معنی که حق قلع آنها را ندارد؛ مگر دعوای قلع بنا و درخت اقامه نموده و حکم قلع آنها نیز صادر و اجرا شود و یا م. ع. ب. اختیار آنها را قلع و یا طرفین به گونه ای توافق کنند. ۱۴۹۰ پرسش دیگر اینکه آیا محکوم له مکلف است اقداماتی را که برای بقای بنا و درخت لازم است مانند محافظت بنا در برابر برف و باران و آفتاب و طوفان و یا آبیاری هرس درخت و...) انجام دهد؟ هیچ نصی چنین تکلیفی برای مالک ملک پیش بینی نمی کند؛ در حقیقت باید توجه شود که مالک ملک، یعنی محکوم له دعوای خلع ید، امین مالک بنا و درخت شمرده نمیشود تا چنان تکالیفی به عهده داشته باشد و در نتیجه چنانچه بنا در اثر طوفان باران برف و حتی توسط اشخاصی غیر از م. ع. و بدون دخالت او ویران گردیده و یا درخت در اثر همان عوامل قلع و یا خشکیده شود محکوم له مسئولیتی ندارد. اما با این همه محکوم له نمی تواند بدون اقامه دعوا و گرفتن حکم دادگاه بنا و یا درخت را قلع نماید حتی اگر درخت خشکیده باشد. اجرای حکم تخلیه ید با وجود بنا و با درخت در ملک ۱۴۹۱. چنانچه حکم تخلیه ید نسبت به ملکی صادر و لازم الاجرا شود و در زمان اجرای حکم بنا و درختی در ملک وجود داشته باشد چند حالت می تواند فرض شود که در زیر بررسی می شود. حالت نخست - محرز بودن تعلق بنا و یا درخت به محکوم له ۱۴۹۲. چنانچه حکم تخلیه ید از ملکی صادر شود و بنا و یا درخت پیش از تصرف م. ع. د. ملک موجود بوده و م. ع. این امر را بپذیرد و یا تعلق آنها به محکوم له محرز باشد حکم تخلیه ید اجرا شده و بنا و یا درخت در ملک باقی می ماند؛ زیرا ید م. ع. از ملک با تمام آنچه در ملک به محکوم له تعلق دارد و جزء ملک به شمار می رود تخلیه می گردد. حالت دوم - تعلق بنا و یا درخت به م. ع. ۱۴۹۳. چنانچه م. ع. پس از تصرف در ملک اقدام به ساختن بنا یا کاشتن درخت در آن نموده باشد و به هر روی بنا و درخت متعلق به م. ع. تلقی شود دو حالت می تواند فرض شود که در زیر بررسی می شوند. ۱۴۹۴ مورد حکم قرار گرفتن تکلیف بنا و یا درخت - اگر ملکی که باید از آن تخلیه ید شود، در زمان اجرای حکم تخلیه ید بنا و یا درختی داشته باشد که متعلق به م. ع. تلقی شود اما افزون بر حکم قطعی تخلیه ید، حکم قطعی بر قلع بنا و درخت نیز صادر و لازم الاجرا شده باشد مأمور اجرا هر دو حکم تخلیه ید و قلع را اجرا می نماید؛ پس بنا و اشجار قلع و ید م. ع. از ملک تخلیه و ملک تحویل محکوم له می شود و آنچه از قلع بنا و درخت باقی می ماند مصالح درخت های قلع شده یا... ب. ت. ب. ملاک ماده ۳۱۴ ق.م. متعلق به م. ع. است که باید از ملک خارج کند وگرنه مأمور اجرا در این مورد نیز با همکاری محکوم له اقدام می نماید. ۱۴۹۵. مورد حکم قرار نگرفتن تکلیف بتا و با درخت - چنانچه در ملکی که باید از آن تخلیه ید شود، در زمان اجرای حکم تخلیه، بنا و یا درختی موجود باشد که متعلق به م. ع. تلقی شود اما تکلیف آنها در حکم مشخص نشده باشد پرسش این است که حکم تخلیه ید چگونه اجرا میشود؟ در پاسخ به این پرسش باید به مواد ۵۰۳ و ۵۰۴ ق.م. نیز توجه شود. به موجب ماده ۵۰۳ ق.م. هرگاه مستأجر بدون اجازه موجر در خانه یا زمینی که اجاره کرده، وضع بنا یا غرس اشجار کند هر یک از موجر و مستأجر حق دارد هر وقت بخواهد بنا را خراب یا درخت را قطع نماید در این صورت اگر در عین مستأجره تقصیر حاصل شود بر عهده مستأجر است. پس چنانچه مستأجر (م. ع.) بدون اجازه محکوم له موجر) در ملک بنایی احداث یا درختی کاشته باشد حکم تخلیه ید علیه مستأجر اجرا می شود و چون به دلالت ماده ۵۰۳ ق.م. حقی نسبت به بنا و درخت ندارد پس از اجرای حکم تخلیه ید حق ورود به ملک برای نگهداری و مراقبت از بنا و درخت ندارد؛ اما محکوم له نیز علی رغم ظهور ماده ۵۰۳ یاد شده حق قلع بنا و درخت را ندارد چون در این فرض حکم قلع آنها صادر نشده است. در حقیقت مدعی حق در صورتی می تواند حق ادعایی خود را اعمال کند که یا طرف مقابل به آن گردن نهد و یا دادگاه در دعوایی که مدعی حق اقامه نموده حق او را احراز و حکم به اجرای حق در اینجا قلع بنا و درخت داده باشد. افزون بر آن نمی توان برای موجر، در برابر مستأجر حقی قائل شد که مالک در برابر غاصب ندارد. پس ملک پس از تخلیه ید م. ع. ب. وجود بنا و درخت تحویل محکوم له می شود. پرسشهایی که در بررسی اجرای حکم خلع ید در همین فرض مطرح گردید در اینجا نیز به همان پاسخ ها می رسد نک ش. ۱۴۸۴ به بعد). ۱۴۹۶. ماده ۵۰۴ ق.م. مقرر میدارد هرگاه مستأجر به موجب عقد اجاره مجاز در بنا یا غرس بوده موجر نمی تواند مستأجر را به خراب کردن یا کندن آن اجبار کند و بعد از انقضای مدت اگر بنا یا درخت در تصرف مستأجر باقی بماند موجر حق مطالبه اجرت المثل زمین را خواهد داشت و اگر در تصرف موجر باشد مستأجر حق مطالبه اجرت المثل بنا یا درخت را خواهد داشت. ب. ت. ب. این ماده چنانچه بنا و درخت موجود در ملک که متعلق به م. ع. است به اذن محکوم له در ملک احداث و غرس شده باشند اگرچه مالک ملک برخلاف آنچه در غصب پیش بینی شده نمی تواند با اقامه دعوای قلع بنا و درخت مستأجر را به قلع آن اجبار کند اما حکم تخلیهید باید با وجود بنا و درخت در ملک اجرا شود و ملک به همان صورت به محکوم له تسلیم شود؛ پس از اجرای حکم تخلیه ید به دلالت ماده ۵۰۴ ق.م. محکوم له می تواند از آنها نیز استفاده کنند و البته در مقابل به صراحت همان ماده ۵۰۴ ق م ...