حج نیابتی: نکته

نیابت از میت در هر صورت و از شخص زنده در حج مستحبی و در بعضی از صورت‌های حج واجب ، صحیح است. ۱. ۱ - شرایط نایب درباره شرایط نایب در تحریرالوسیله چنین آمده است. از شرایط نایب شدن در حج « بلوغ است بنابر احتیاط (واجب) و بین حج استیجاری و تبرعی، با اذن ولی یا بدون آن، فرقی نیست، و در اینکه نیابت (نابالغ) در حج مستحبی صحیح باشد تامل است.» کسی که نایب می‌شود باید عاقل باشد «بنابراین از دیوانه ولو اینکه ادواری باشد، در زمان دیوانگی‌اش صحیح نیست و نیابت شخص سفیه مانعی ندارد.» از جمله شرایط نایب « ایمان » است. نایب باید مورد اطمینان باشد، یعنی « اطمینان به اینکه انجام می‌دهد، ولی معتبر نیست که بعد از احراز اصل انجام دادن، اطمینان به صحیح انجام دادن آن داشته باشد، پس اگر بداند که انجام می‌دهد ولی شک کند که صحیح انجام می‌دهد یا نه، نایب گرفتن او ولو اینکه قبل از عمل باشد - بنابر ظاهر- صحیح است، ولی احتیاط (مستحب) آن است که در این صورت اطمینان به صحیح انجام دادن او لازم باشد.» نایب باید «افعال و احکام حج را بداند ولو اینکه دانستن به وسیله ارشاد و هدایت معلمی در هنگام انجام هر عملی باشد.» نایب باید در سالی که نایب در حج می‌شود حج واجب بر ذمه نداشته باشد. نایب باید «در ترک بعضی از اعمال حج معذور نباشد، و اکتفا به تبرع شخص معذور هم دارای اشکال است.» ۱. ۲ - شرایط منوب عنه اسلام در منوب عنه شرط است، پس حج به نیابت از کافر صحیح نیست، ولی اگر فرض شود که کافر از حج، به نحو هدیه کردن ثواب آن، سود می‌برد بعید نیست که اجیر گرفتن برای این جهت جایز باشد. و اگر کافر مستطیع بمیرد، اجیر گرفتن از طرف او بر وارث مسلمان او واجب نیست. و شرط است که در حج واجب ، منوب عنه، فوت کرده باشد یا زنده‌ای باشد که توانایی ندارد. و در او (منوب عنه) بلوغ و عقل شرط نیست، پس اگر بر دیوانه در وقتی که حالش خوب است حج استقرار یافته باشد سپس در حال دیوانگی بمیرد اجیر گرفتن از او واجب است. و شرط نیست که نایب و منوب عنه در مرد بودن و زن بودن مثل هم باشند و نایب گرفتن کسی که صروره است (برای اولین بار به حج می‌رود) چه مرد باشد چه زن و چه برای مرد باشد و چه برای زن، صحیح است. ۳. ۳ - شرط صحت حج نیابتی در صحت حج نیابتی شرط است که قصد نیابت کرده و منوب عنه را ولو اجمالاً در نیّت مشخص کند و نام بردن او شرط نیست؛ اگر‌چه در تمام مواطن و مواقف مستحب است. و نیابت به نحو جعاله صحیح است، چنان که با اجاره و تبرع صحیح م. ب.. منبع: موسوعة الامام الخمینی، ج۲۲، تحریرالوسیلة، ج۱، ص۴۱۲، کتاب الحج، القول:فی النیابة · موسوعة الامام الخمینی، ج۲۲، تحریرالوسیلة، ج۱، ص۴۱۲، کتاب الحج، القول:فی النیابة، مسالة ۱ · موسوعة الامام الخمینی، ج۲۲، تحریرالوسیلة، ج۱، ص۴۱۲، کتاب الحج، القول:فی النیابة، مسالة ۲ · موسوعة الامام الخمینی، ج۲۲، تحریرالوسیلة، ج۱، ص۴۱۳، کتاب الحج، القول:فی النیابة، مسالة ۳