بخشی از این ابهام ها، کم توجهی به تقسیمها و زاویههای مختلف عقل و بیان صحیح نسبت آن با وحی است. به همین جهت بسیار اتفاق میافتد که آنچه با حکم عقل منافات ندارد، مخالفت عقل با وحی به حساب میآید. اموری که (لا یختلف فیه اثنان) باشد! بنابر قول مختار، عقل تا جایی که بتواند استدلالهای شفاف و نسبتاً همه فهم یا مقبولی داشته باشد، میتواند به پیش رود و بیش از آن ورود در عرصه قیاس و استحسان و فضای نهی است و عقل و شرع اجازه چنین ورودی نمیدهد.
این نظریه مطابق با نظر مشهور علمای اصولی شیعه است. علمای اخباری و اصولی گرچه از جهت نظری در حدود حجیت عقل اختلاف دارند، در عمل تفاوت چندانی با هم ندارند و هر دو با بی مهری با آن رفتار کردهاند. از این رو نقاط اختلاف را در دو عامل مهم باید جست وجو کرد: یکم. دوم. رویکرد اجتهادی در رویارویی با متون دینی و توسعه در مدلولهای آنها که در ظاهر نوعی عدم تقید و تعبد را تداعی میکند. این نوشتار بر گستردگی دلیل عقل از آرای محدوده از یک سو و مشروط بودن آن به مبهم نبودن از سوی دیگر تأکید میکند و اختلاف اساسی اخباریان نیز در تأکید بیشتر به روایات و نگرانی ایشان از به حاشیه رانده شدن روایات و تصرفات فراوان در متون آنهاست که این نگرانیها بسیار معقول و پسندیده مینماید.
اما ایشان در این نگرانی معقول زیاده روی کرده و نوعی ظاهرگرایی و رویکرد غیرعالمانه به دین را دامن زدهاند؛ چنان که در فهم نسبت عقل و شرع به خطا رفتهاند و عقل را از خاستگاه و تحلیلهایش به حاشیه راندهاند، در حالی که اثبات روایات ملازم با نفی عقل نیست، چنان که تأکید بر عدم تصرفات نامعقول در متون دینی به معنای جمود در آنها نیست؛
موارد مرتبط
برای این صفحه موردِ مرتبطی ثبت نشده.
