در قصر خواندن برای مسافر، اموری معتبر است که یکی از آنها رسیدن به محل ترخّص است، پس قبل از حد ترخّص، نباید شکسته بخواند. درصورتیکه مسافرت از شهرش باشد. و «آیا در مسافرت از محلی که ده روز قصد اقامت در آن داشته و از محلی که سی روز با تردید در آن اقامت داشته است نیز، رسیدن به حد ترخّص معتبر است یا نه؟ مورد تامل است و در هر دو مراعات احتیاط ترک نشود.» همانطور که رسیدن به حد ترخّص در ابتدای مسافرت از شروط قصر است، همچنین حکم مسافرت در برگشتن از سفر با رسیدن به حد ترخّص از بین میرود، لذا واجب است که تمام بخواند و احتیاط (واجب)، مراعات ازبینرفتن هر دو علامت است و احتیاط بهتر آن است که تا واردشدن به منزل نماز را به تاخیر بیندازد و اگر بعد از رسیدن به حد ترخّص نماز میخواند، جمع بین قصر و تمام نماید. و اما نسبت به محلی که قصد دارد، ده روز در آنجا بماند، آیا حد ترخّص در آن معتبر است که با رسیدن به آن حد، حکم سفر از بین برود، یا معتبر نیست، مورد اشکال است و نباید احتیاط ترک شود به اینکه یا نماز را تا خود محل تاخیر بیندازد یا بعد از رسیدن به حد ترخّص، جمع بخواند.» ۶.
۱ - منظور از حد ترخّص منظور از حد ترخّص، جایی است که اذان شهر را نشنود یا دیوار و شکلهای آن را - نه شبح آن را - از آنجا نبیند و احتیاطی که نباید ترک شود آن است که هر دو (نشنیدن اذان و ندیدن دیوار) حاصل شود. و معتبر است که نشنیدن اذان و ندیدن دیوار به خاطر دور شدن از محل باشد نه به خاطر عوارض دیگر. ۶.۱.
۱ - معیار و میزان در نشنیدن اذان و ندیدن دیوار و «معیار (در نشنیدن اذان و ندیدن دیوار) آن است که چشم بیننده و گوش شنونده و صدای گوینده اذان و هوا، متوسط و معتدل باشد.» و «بنابر اقوی میزان نشنیدن اذان آن است که تشخیص داده نشود که اذان است یا غیر آن و در موردی که تشخیص داده میشود که اذان است و لکن جملهها و فصلهای آن مشخص نمیشود، سزاوار است احتیاط شود و نیز در موردی که نشنیدن به آن حد نرسیده که بهطورکلی صدا شنیده نشود، سزاوار است احتیاط شود.» ۶.۱.
۲ - جایی که خانه و دیواز ندارد و اگر «در جایی که نه خانهای هست و نه دیواری، باید آنها را فرض کرد، بلکه در خانههای بادیهنشینان و مانند آنان از کسانی که خانههایشان دیوار ندارد، احتیاطاً باید همین فرض را نمود.» ۶.
۲ - شک در رسیدن به حد ترخّص اگر در اینکه به حد ترخّص رسیده شک نماید، باید بنا را بر عدم آن بگذارد، پس در فرض رفتن، تمام و در برگشتن، قصر واجب است، مگر آنکه مستلزم محذوری مثل مخالفت علم اجمالی باشد یا علم تفصیلی بر بطلان نمازش پیدا کند، مانند اینکه در موقع رفتن، در جایی که شک دارد، حد ترخّص است نماز ظهر را تمام بخواند و بخواهد موقع برگشتن، نماز عصر را در همان جا شکسته به جا بیاورد. ۶.
۳ - عبور از حد ترخّص در حال نماز اگر در کشتی و مانند آن (مثل قطار و هواپیما) باشد و قبل از حد ترخّص به نیّت تمام خواندن، شروع به نماز نماید، سپس در اثنا به حد ترخّص برسد، چنانچه قبل از رکوع رکعت سوم باشد، درصورتیکه معتقد بوده که قبل از حد ترخّص آن را تمام میکند باید نماز را به طور شکسته پایان دهد و نمازش صحیح است و درصورتیکه چنین اعتقادی نداشته، اگر قبل از داخل شدن در رکعت سوم به حد ترخّص برسد، باید نمازش را شکسته پایان دهد و صحیح است و اگر به رکعت سوم داخل شده باشد، مورد اشکال است و احتیاط (واجب) آن است که آن را به طور قصر پایان دهد، سپس یک نماز تمام اعاده نماید، یا همان نماز را به طور تمام بخواند، سپس یک نماز قصر اعاده کند، چنان که اگر بعد از داخل شدن در رکوع به حد ترخّص برسد، مورد اشکال است، پس احتیاط به اینکه همان نماز را به طور چهار رکعتی تمام کند سپس به طور قصر اعاده نماید ترک نشود. و اگر در حال برگشتن باشد و قبل از رسیدن به حد ترخّص به نیّت قصر شروع به نماز نماید و در اثنای نماز به حد ترخّص برسد، باید نماز را چهار رکعتی تمام کند و صحیح است. ۶.
۴ - حد ترخص در بلاد کبیره مبدا محاسبه مسافت، دیوار شهر است و در جایی که دیوار و حصار ندارد، آخرین خانه، ابتدای مسافت به شمار میرود. و این معیار در غیر شهرهایی است که به طور خارق العاده بزرگ هستند و اما مبدا محاسبه مسافت در اینگونه شهرها، چنان که محلّههای آن مانند روستاهای نزدیک به یکدیگر، از هم جدا باشند، آخر محلّه است، وگرنه مورد اشکال است، مثل آنکه محلّهها بههمپیوسته باشند، پس در جایی که اگر از آخر شهر حساب کند به حد مسافت نمیرسد و اگر از خانهاش حساب کند به آن حد میرسد، احتیاط (مستحب) آن است که هم شکسته بخواند وهم تمام، اگرچه بعید نیست گفته شود که ابتدای مسافت در چنین موردی از منزل او م. ب.. ۶.۴.
۱ - حد ترخص درتهران تهران از بلاد کبیره است و مبدا مسافت در آن منزل است و حد ترخّص ندارد، ولی در محلّه باید احتیاط مراعات شود. و برای قطعشدن سفر در بازگشت از سفر برای کسی که وطن او تهران است «میزان، رسیدن به محلهای است که منزل شخص در آن محله قرار دارد.» ۶.۴.
۲ - حد ترخص شهر ری شهرری جزو تهران محسوب نیست. اگر از آخر شهر تا محل کار در داخل تهران بهقدر مسافت شرعی باشد و یا آنکه در صورت سکونت در تهران، اگر از منزل تا محل کار بهقدر مسافت شرعی باشد، حکم مسافر دارد.
منبع: موسوعة الامام الخمینی، ج۲۲، تحریرالوسیلة، ج۱، ص۲۶۷، کتاب الصلاة، فصل فی صلاة المسافر · موسوعة الامام الخمینی، ج۲۲، تحریرالوسیلة، ج۱، ص۲۶۸، کتاب الصلاة، فصل فی صلاة المسافر، مسالة۲۶ · موسوعة الامام الخمینی، ج۲۲، تحریرالوسیلة، ج۱، ص۲۶۸، کتاب الصلاة، فصل فی صلاة المسافر، مسالة۲۷ · موسوعة الامام الخمینی، ج۲۲، تحریرالوسیلة، ج۱، ص۲۶۸، کتاب الصلاة، فصل فی صلاة المسافر، مسالة۲۸ · موسوعة الامام الخمینی، ج۲۲، تحریرالوسیلة، ج۱، ص۲۶۸، کتاب الصلاة، فصل فی صلاة المسافر، مسالة۲۹ · موسوعة الامام الخمینی، ج۲۲، تحریرالوسیلة، ج۱، ص۲۶۸، کتاب الصلاة، فصل فی صلاة المسافر، مسالة۳۰ · موسوعة الامام الخمینی، ج۲۲، تحریرالوسیلة، ج۱، ص۲۶۸، کتاب الصلاة، فصل فی صلاة المسافر، مسالة۳۱ · موسوعة الامام الخمینی، ج۲۲، تحریرالوسیلة، ج۱، ص۲۶۹، کتاب الصلاة، فصل فی صلاة المسافر، مسالة۳۲ · موسوعة الامام الخمینی، ج۲۲، تحریرالوسیلة، ج۱، ص۲۶۰، کتاب الصلاة، فصل فی صلاة المسافر، مسالة۴ · موسوعة الامام الخمینی، ج۳۳، استفتائات امام خمینی، ص۳۷۸، سؤال۱۹۶۸ · موسوعة الامام الخمینی، ج۳۳، استفتائات امام خمینی، ج۲، ص۳۴۱، سؤال۱۸۸۸ · موسوعة الامام الخمینی، ج۳۳، استفتائات امام خمینی، ج۲، ص۳۸۴، سؤال۱۹۷۹
موارد مرتبط
برای این صفحه موردِ مرتبطی ثبت نشده.
