در کهنترین فرهنگهای لغت ، حدیث بدینسان معنا شده است: از هر چیز، تازه و نو آن؛ «شاب حدث» و «شابة حدثة» پسر و دختر نوسال و جوان. گفته میشود چیزی پیدا نبود سپس پیدا شد. «حدیث» هم از همین باب است؛ چون سخنی است که اندک، اندک یکی پس از دیگری پیدا میشود. پس حدیث، ضد قدیم است. فیّومی نوشته است که: حدیث به گفتهها و گزارشها اطلاق میشود. فراء گوید: واحد احادیث احدوثه است ولی بر خلاف قاعده در جمع حدیث استعمال شده. برخی از پژوهشیان معاصر پس از گزارش تفصیلی اقوال لغویان درباره حدیث، نتیجه گرفتهاند که: معنای اصلی این واژه، شکلگیری چیزی است پسازآنکه نبوده است.
این تکوّن و تجدد، اعم است از اینکه در جواهر باشد یا اعراض ، در اقوال باشد و یا در افعال... بنابراین حدیث، هر آن چیزی است که با یادکرد پدید میآید، نقل میشود، گزارش میشود و بدینسان در معنای حدیث به تازه پدید آمدن و گزارش شدن، توجه شده است. بنابراین، حدیث که به لحاظ لغت و وضع اوّلی آن به «جدید من الاشیاء» و «حدوث امر بعد ان لم یکن» اطلاق میشده است، درنهایت ب. ت. ب. آن معنای لغوی در ادامه استعمال، بر مطلق کلام اطلاق شده است.
منبع: ترتیب العین، ج ۳، ص ۱۷۷ · معجم مقاییس اللغة، ج ۲، ص ۳۶ · تحریم/سوره۶۶، آیه۳ · لسان العرب، ج ۹، ص ۲۳۷ · مجمع البحرین، ج ۱، ص ۴۷۰ · مقباس الهدایة، ج ۱، ص ۵۶ · المصباح المنیر، ج ۱، ص ۶۸ · قواعد التحدیث، ص۶۱ · صبحی صالح، علوم الحدیث و مصطلحه، ص ۴ · التحقیق فی کلمات القرآن، ج ۲، ص ۱۷۷
موارد مرتبط
برای این صفحه موردِ مرتبطی ثبت نشده.
