حِرز (قواعد فقه): مفهوم هتک

هتک چگونه واقع می‌شود؟ تا آنجا که در متون دقت کرده‌ایم، فقها هتک حرز را تعریف نکرده، فقط به ذکر مثال اکتفا نموده‌اند. در کتاب‌های معاصر، اصلا چنین چیزی مطرح نیست. به نظر می‌رسد روش خاصی مورد نظر آنان نباشد؛ بلکه هر نوع دست یابی به مال محرز هتک است؛ یعنی هتک دست یابی به مال محرز است. خصوصیتی در شکستن وجود ندارد. شکستن قفل یا سوراخ کردن و نقب زدن، مصادیقی از هتک است. به هر حال، خود هتک گویای مفهوم خود است. در عین حال، این موضوع در کلام فقها دیده می‌شود که هتک و بیرون آوردن مال باید یکی باشد. این بیان افاده می‌کند که به هر نوع و به هر نحو دست یابی به مال محرز، هتک صادق و منطبق نیست؛ مثلا در حالتی که مال مقفل یا مغلق باشد ممکن است حرز به وسیله کسی هتک شود و مال به وسیله دیگری خارج شود. به عبارت دیگر، در این موارد دست یابی به مال محرز به دو عمل هتک و اخراج نیاز دارد. به هر حال، بودن مال در حرز، ملازمه با هتک دارد و بر داشتن چنین مالی مستلزم هتک است؛ ولی هتک همیشه مستلزم شکستن قفل یا مانند آن نیست.