حرم‌: علائم

در متون حدیثی و تاریخی، به نشانه‌هایی که محدوده حرم مکه را مشخص می‌کنند، اَعلام، اَنصاب، مَنار، مَعالم، اَزلام و اَمْیالِ حرم گفته شده است. در منابع مربوط به نشانه‌های حرم، تنها به فواصل نشانه‌ها در راه‌های اصلی مکه پرداخته شده و میزان آن‌ها، به میل یا ذراع ، ذکر شده است. بیشتر این نشانه‌ها بر ۴۵کوهی که مکه را احاطه کرده است قرار دارد، زیرا علاوه بر این‌که مشاهده اَعلام موجود در بلندی‌ها آسان‌تر است، ساختن آن‌ها در زمین‌های هموار، به دلایلی از جمله شنی بودن زمین، آنان را در معرض تخریب قرار می‌دهد. فاصله نشانه‌ها از یکدیگر پنجاه تا دویست متر است. مصالح به‌کار رفته در نشانه‌های نوساز، سنگ مرمر و سیمان و در نشانه‌های قدیمی، سنگ و گچ است. طبق محاسبات او، مساحتِ حرم مکه ۳۰۰، ۵۵۰ مترمربع است. منبع: ج۲، ص۱۷۳ ۱۷۴، چاپ احمد حبیب قصیر عاملی، بیروت (بی‌تا) · ج۲، ص۱۳۰ـ۱۳۱، چاپ رشدی صالح ملحس، بیروت ۱۴۰۳/ ۱۹۸۳، چاپ افست قم ۱۳۶۹ش · ج۱، ص۱۱۱ـ۱۲۵، چاپ ایمن فؤاد سید و مصطفی محمد ذهبی، مکه ۱۹۹۹ · ج۱، ص۳۰۱ـ۳۰۴، مکه ۱۴۱۵/ ۱۹۹۵ · ج۱، ص۸۴، مکه ۱۴۱۵/ ۱۹۹۵ · ج۱، ص۹۱ـ ۲۹۸، مکه ۱۴۱۵/ ۱۹۹۵