حریم: محدوده

۶. ۱ - محدوه عین برای تعیین قلمرو حریم عین مال به عرف و متعارف هر منطقه- ب. ت. ب. موقعیت و شرایط مکانی و منطقه‌ای- رجوع می‌شود و ضابطه کلّی آن عبارت است از محدوده‌ای که بهره‌برداری کامل‌ از عین مال متوقف بر آن باشد. به عنوان مثال، حریم خانه ، محدوده ریختن خاک و زباله و جریان آب باران و راه ورود و خروج از آن است و قلمرو حریم چاه یا قنات، محدوده‌ای است که بهره‌برداری، اصلاح و لای روبی قنات متوقف بر آن است. ۶. ۲ - محدوه منفعت قلمرو حریم منفعتِ چاه آب و نیز چشمه در روایات تعیین شده و مشهور بر اساس آن فتوا داده‌اند. حریم چاه آب شرب شتران چهل ذراع و چاه آب کشاورزی و غیر آن شصت ذراع از چهار طرف است. برخی، احیای محدوده یاد شده را مطلقاً؛ خواه به احداث چاه یا غیر آن از زراعت ، درختکاری و مانند آن، جایز ندانسته‌اند. قلمرو حریم چشمه (قنات و چاه) هزار ذراع در زمین سست و پانصد ذراع در زمین سخت است. ۶. ۳ - وجود اختلاف درباره محدوده حریم در هریک از مصادیق آن، بسیاری از فقهای شیعه و اهل سنّت ، به‌ویژه حنفیان و حنبلیان ، به مقادیر ذکر شده در احادیث قائل شده و رعایت آن فواصل را لازم دانسته‌اند. گفتنی است که به علت اختلاف احادیث ، به‌ویژه در مورد برخی املاک (مانند چاه)، آرای فقهیِ مختلفی مطرح شده است منبع: تدوین غلامرضا حجتی اشرفی، تهران ۱۳۷۹ش · الروضة البهیه ج۷، ص۱۵۶ · جواهر الکلام ج۳۸، ص۴۱ · جواهر الکلام ج۳۸، ص۴۴ · ج۳، ص۵۳۰۵۳۱، قم ۱۴۰۷۱۴۱۷