حزب بعث

حزب بعث ، به عنوان حزب رسمی حاکم بر سوریه و عراق ، در خلال جنگ جهانی دوم شکل گرفت و نخستین بیانیه آن در مارس ۱۹۴۱ منتشر شد. میشل عفلق و صلاح‌الدین بیطار بنیانگذاران آن بودند که با برداشتی خاص از سوسیالیسم و ناسیونالیسم عربی ، به دنبال ایجاد دولتی متحد بر پایه قوم‌گرایی بودند. این حزب پس از کودتاهای نظامی متعدد، سرانجام در سوریه به رهبری حافظ اسد و در عراق به دست صدام حسین به قدرت مطلق دست یافت و ساختاری سلسله‌مراتبی بر اساس هسته‌های حزبی ایجاد کرد. شعارهای اصلی بعث شامل وحدت عربی، آزادی و سوسیالیسم بود که با تأکید بر زبان و تاریخ مشترک اعراب ارائه می‌شد. این حزب با اسلام به عنوان دین رسمی برخوردی محترمانه داشت اما آن را مانع پیشرفت می‌دانست و سوسیالیسم خود را غیرمارکسیستی و مبتنی بر عدالت و برابری معرفی می‌کرد. این ایدئولوژی با مخالفت شدید اخوان المسلمین و کمونیست‌ها روبرو شد، اما با جذب افسران جوان ارتش، توانست قدرت سیاسی خود را در هر دو کشور تثبیت کند. در سوریه، بعث پس از کودتای ۱۹۶۳ و کنار گذاشتن بنیانگذاران، به رهبری حافظ اسد به حزب مسلط تبدیل شد و قانون اساسی جدیدی با عنوان «جمهوری دموکراتیک سوسیالیستی» تصویب کرد. در عراق، حزب در سال ۱۹۶۸ قدرت را به دست گرفت و با تصفیه‌های خونین مخالفان، سیستم تک‌حزبی مستقر نمود. اگرچه این حزب از درآمدهای نفتی برای توسعه استفاده کرد، اما پس از جنگ با ایران و حمله به کویت ، اعتبار خود را از دست داد و قدرت واقعی آن به نهادهای نظامی و امنیتی منتقل شد.