حسابرسی اعمال (قرآن): حسابرسی از همه اعمال

حسابرسی خداوند، از تمامی اعمال، حتی امور جزئی: •«یـبنی انها ان تک مثقال حبة من خردل فتکن فی صخرة او فی السمـوت او فی الارض یات بها الله ان الله لطیف خبیر:اى پسر عزیزم، (عمل آدمى) اگر به اندازه سنگینى دانه خردلى در دل سنگ سختى یا در آسمان‌ ها یا داخل این زمین باشد خداوند آن را (در روز قیامت ) خواهد آورد (تا بر اساس آن جزا دهد) زیرا خدا دقیق و باریک ‌بین و آگاه است.». نخستین اندرز لقمان پیرامون مساله توحید و مبارزه با شرک بود، دومین اندرز او در باره حساب اعمال و معاد است که حلقه" مبدء" و" معاد" را تکمیل مى ‌کند.مى‌ گوید:" پسرم! اگر اعمال نیک و بد، حتى به اندازه سنگینى خردلى باشد، در درون صخره ‌اى یا در گوشه ‌اى از آسمان یا درون زمین جاى گیرد، خدا آن را در دادگاه قیامت حاضر مى‌ کند، و حساب آن را مى ‌رسد چرا که خداوند دقیق و آگاه است" (یا بُنَی إِنَّها إِنْ تَکُ مِثْقالَ حَبَّةٍ مِنْ خَرْدَلٍ فَتَکُنْ فِی صَخْرَةٍ أَوْ فِی السَّماواتِ أَوْ فِی الْأَرْضِ یأْتِ بِهَا اللَّهُ إِنَّ اللَّهَ لَطِیفٌ خَبِیرٌ)." خردل" گیاهى است که داراى دانه‌ هاى سیاه بسیار کوچکى است که در کوچکى و حقارت ضرب المثل مى‌ باشد.اشاره به اینکه اعمال نیک و بد هر قدر کوچک و کم ارزش، و هر قدر مخفى و پنهان باشد، همانند خردلى که در درون سنگى در اعماق زمین، یا در گوشه ‌اى از آسمان ها مخفى باشد، خداوند لطیف و خبیر که از تمام موجودات کوچک و بزرگ و صغیر و کبیر در سراسر عالم هستى آگاه است آن را براى حساب، و پاداش و کیفر حاضر مى کند، و چیزى در این دستگاه گم نمى‌ شود! ضمیر در" انها" به" حسنات و سیئات و اعمال نیک و بد" باز مى‌ گردد .توجه به این آگاهى پروردگار از اعمال انسان، و محفوظ ماندن همه نیکی ها و بدی ها در کتاب علم پروردگار و نابود نشدن چیزى در این عالم هستى، خمیرمایه همه اصلاحات فردى و اجتماعى است و نیروى محرک قوى به سوى خیرات و باز دارنده مؤثر از شرور و بدی ها است. •«واذا حییتم بتحیة فحیوا باحسن منها او ردوها ان الله کان علی کل شیء حسیبا:و چون به شما تحیت و درودى گفته شد شما تحیتى نیکوتر از آن یا همانند آن را بگویید، که بى‌تردید خداوند حسابرس همه چیز است‌». خداوند متعال در پایان آیه مى ‌فرماید: خداوند حساب همه چیز را دارد.(إِنَّ اللَّهَ کانَ عَلى‌ کُلِّ شَی‌ءٍ حَسِیباً)" •«الذین یبلغون رســلـت الله ویخشونه ولا یخشون احدا الا الله وکفی بالله حسیبـا:همان کسانى که رسالت‌ ها و پیام‌ هاى خدا را (به مردم) مى ‌رسانند و از او مى ‌ترسند و از احدى جز او نمى ‌ترسند، و خدا در حسابرسى (باطن و عمل ‌هاى خارج آنها) کافى است.». " حسیبا" یعنى" محاسبا" خدا براى محاسب بودن و به حساب آوردن اعمال کوچک و بزرگ شما کافى است، پس واجب است که از او خشیت داشته باشید، و از غیر او دچار خشیت نشوید. منبع: لقمان/سوره۳۱، آیه۱۶ · تفسیر نمونه، ج۱۷، ص۵۱ · نساء/سوره۴، آیه۸۶ · تفسیر نمونه، ج۴، ص۴۳ · احزاب/سوره۳۳، آیه۳۹ · المیزان فی تفسیر القرآن، ترجمه موسوی همدانی، ج۱۶، ص۴۸۶