حسابرسی اعمال (قرآن): حسابرسی با میزان‌های الهی

حسابرسی دقیق از اعمال بندگان در قیامت، به وسیله میزان های الهی : •«والوزن یومئذ الحق فمن ثقلت موزینه فاولـئک هم المفلحون و من خفت موزینه فاولـئک الذین خسروا انفسهم بما کانوا بـایـتنا یظلمون:و سنجش (عقاید و اعمال) در آن روز حق و ثابت است؛ پس کسانى که اعمال سنجیده آنها سنگین و پرارج باشد آنهایند که رستگارند. و کسانى که اعمال سنجیده آنها سبک و کم ‌ارج باشد آنهایند کسانى که سرمایه وجود خ. ر. ب. زیان داده ‌اند به سبب آنکه به آیات ما ستم مى ‌نمودند (آنها را نمى ‌پذیرفتند و یا عمل نمى‌ کردند).» در این آیه اشاره به مساله" سنجش اعمال" مى‌ کند که نظیر آن در سوره‌ هاى دیگر قرآن از جمله در سوره مؤمنون آیه ۱۰۲ و ۱۰۳ و سوره قارعه آیه ۶ و ۸ آمده است. نخست مى ‌گوید:" مساله توزین اعمال در آن روز حق است" (وَ الْوَزْنُ یوْمَئِذٍ الْحَقُ‌) . ترازوى سنجش اعمال در قیامت چیست؟درباره چگونگى توزین اعمال در روز رستاخیز، بحث فراوانى در میان مفسران و متکلمان شده است، و از آنجا که بعضى چنین تصور کرده ‌اند، وزن‌ و ترازو، در آن جهان، همانند وزن و ترازو در این جهان است، و از طرفى اعمال انسان سنگینى و وزنى ندارد که بتوان آن را با ترازو سنجید، ناچار شده ‌اند، از طریق تجسم اعمال، و یا اینکه خود اشخاص را به جاى اعمال شان در آن روز وزن مى ‌کنند، مشکل را حل نمایند، و حتى عبارتى از" عبید بن عمیر" نقل شده است که مى‌ گوید: یؤتى بالرجل الطویل العظیم فلا یزن جناح بعوضة:" یعنى در آن روز، افراد بزرگ جثه‌ اى را مى‌ آورند که در ترازوى سنجش باندازه بال مگسى وزن ندارند"! (یعنى کسانى که در پرونده اعمال آنها نقطه تاریکى وجود ندارد).و در روایت دیگرى چنین نقل شده است:ان امیر المؤمنین و الأئمة من ذریته هم الموازین‌:" یعنى امیر مؤمنان و امامان از فرزندان او ترازوهاى سنجش ‌اند".و از اینجا روشن مى‌ شود که چرا" موازین" جمع بسته شده است، زیرا اولیاى حق که ترازوهاى سنجش اند، متعددند.این احتمال نیز وجود دارد که هر کدام از آنها در صفتى ممتاز بوده‌ اند، بنا بر این هر یک میزان سنجش یکى از صفات و اعمال آدمى هستند و چون اعمال و صفات انسانها مختلف است، الگوها و ترازوهاى سنجش نیز باید مختلف باشد. منبع: اعراف/سوره۷، آیه۸ · مؤمنون/سوره۲۳، آیه۱۰۲ · تفسیر نمونه، ج۶، ص۹۰