حسد از نگاه اخلاق اسلامی: نکته

ایشان دایره حسد را گسترش داده و حتی در امور ناپسند و غیرواقعی نیز جاری می‌داند. زیرا چه‌بسا آنچه حسود آرزوی زوال آن را دارد، در واقع از رذایل و نقائص باشد یا مانند هرزه‌گویی یا خونریزی که حسود آن را کمال می‌پندارد و زوال آن را طلب می‌کند یا چیزی از نقائص انسانی و کمالات حیوانی است، اما حسود چون در حدّ حیوانیت است، آن را کمال می‌داند و زوال آن را از دیگری آرزو می‌کند. ازاین‌رو حسد به اعتبار قصد زوال نعمت به چهار مرتبه تقسیم می‌شود: ۱- حسد به حسب حال محسود؛ مانند حسادت به کمالات عقلی یا خصال پسندیده. ۲- حسد به حسب حال حسود؛ چنان‌که حسد از روی عداوت یا تکبر یا خوف و مانند آن پیدا شود. ۳-حسد به حسب حال حسد فی‌نفسه؛ این قسم در حقیقت از درجات و تقسیمات حقیقی حسد شمرده می‌شود؛ مانند آنکه آرزوی زوال نعمت از دیگری داشته باشد، چه آن نعمت را داشته باشد و چه نداشته باشد. در فرض اخیر گاهی آرزو دارد این نعمت به او برسد و گاهی آرزوی آن را نیز ندارد و گاهی این نعمت خیالی و گاهی حقیقی است. بنابراین وقتی حسود دیگری را کامل دید، در او حالت ذلت و انکسار رخ می‌دهد که همین عامل تحقق حسد می‌شود. منبع: شرح چهل حدیث، ص۱۰۵-۱۰۶، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، ۱۳۸۸ · شرح چهل حدیث، ص۱۰۶، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، ۱۳۸۸ · دانشنامه امام خمینی، ج۴، ص۴۲۵، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، ۱۴۰۰