دکترین
حضرت زینب کبری (علیهاالسلام): نکته
۱. ۲.
۳. ام‌کلثوم صغری.
۴. این تعدد در نام و کنیه باعث شده تا هویت و شخصیت ام‌کلثومی که راوی احادیث فراوانی از اهل بیت است و یکی از نقش‌آفرینان اصلی در تبیین اهداف و پیام کربلا است، در هاله‌ای از ابهام فرو رود. آیا فقط یک ام‌کلثوم در کربلا حاضر بوده یا ام‌کلثوم‌های متعددی در کربلا حضور داشته‌اند؟ تحقیقی هر چند کوتاه در منابع تاریخی، می‌تواند حقیقت امر را روشن کند. در ذیل به نمونه‌هایی اشاره می‌گردد:
۱. امیرالمؤمنین فرمود: «... در مورد حضرت فاطمه (سلام‌الله‌علیها) می‌خوانیم: «... در جای دیگر آمده است: «... می‌دانیم که تعبیر ام‌کلثوم در زبان عربی اسم نیست بلکه کنیه است، لذا آرای مورخان و نسب‌شناسان درباره نام او متفاوت است. باید توجه داشت که در عرف عرب نام‌گذاری شماری از فرزندان بـه یک نام (گاهی پنج تا ده تن به یک نام) رایج و معمول بوده است. «... حال کوچک‌تر بودن یا بزرگ‌تر بودن وی از خواهرش تاثیری در اصل ماجرا ندارد. بنابراین قطعا وی ام‌کلثوم حاضر در کربلا نیست. بعضی اخبار در این زمینه عبارتند از:
۱. بودند.»
۳. مالک بن انس چنین می‌گوید: «... مادر وی ام ولد بود و قطعا حضرت فاطمه (سلام‌الله‌علیها) نیست. برخی نقل‌ها که بر این مطلب دلالت می‌کنند عبارتند از:
۱. و ام‌کلثوم الصغری و...؛ فرزندان دیگر... ام‌کلثوم صغری و... هستند.»
۲. و رملة الصغری و ام‌کلثوم الصغری...؛ و رمله صغری و ام‌کلثوم صغری...»
۳. و کان له بنات من امهات شتی لم یسمّ لنا اسماء امهاتهن منهن... و رملة الصغری و ام‌کلثوم الصغری...؛ از جمله آنها رمله صغری و ام‌کلثوم صغری هستند.»
۵. مادر این پنج نفر فاطمه (سلام‌الله‌علیها) است. و کان له منها... و کان له بنات من امهات شتی لم یذکرن لنا، منهن... ام‌کلثوم الصغری؛ را دارد. را دارد.» ۷.
۱. لذا مراد از ام‌کلثوم حاضر در کربلا قطعا وی نیست. ۲. ۹.
۷ - همسر ام‌کلثوم صغری در منابع تاریخی درباره همسر ام‌کلثوم صغری نقل‌های فراوانی وجود دارد:
۱. وی دو خبر دیگر در خصوص تاریخ شهادت این دو برادر نقل کرده که بنابر یکی از آنها آن دو در صفین و بنا به دیگری در کربلا شهید شده‌اند. از آنجا کـه او خبر شهادت آنها در کربلا را با کلمه «قیل» نقل کرده، به نظر می‌رسد قول به شهادت آن دو در صفین را پذیرفته است.
۲. مادر ام‌کلثـوم کبری حضرت زهرا (سلام‌الله‌علیها) و مـادر ام‌کلثوم صغری، کنیزی ام ولد بود. به احتمال قـوی مراد از ام‌کلثومی که در بقیع مدفون است همین شخصیت است. از مطالعه مجموع منابع تاریخی و روایی و مقاتل می‌توان چنین گفت:
۱. دومین فرد ام‌کلثوم صغری است که نام مادرش در منابع نیامده ولی گفته شده که مادرش ام‌ولد بوده است.
۲. لذا دو ام‌کلثوم در کربلا حضور داشته‌اند و آنها یک شخص واحد نیستند. ۳.
منبع: اعیان الشیعه، ج۷، ص۱۳۶ · الارشاد فی معرفه حجج الله علی العباد، ج۱، ص۳۵۴ · السنن الکبری، ج۷، ص۱۱۱ · الهدایة الکبری، ص۱۶۳ · الهدایة الکبری، ص۹۳ · دلائل الامامه، ص۱۰۴ · بحار الانوار، ج۳۰، ص۲۹۰ · الفخری فی انساب الطالبین، ص۲۴۵-۲۴۷ · کشف الغمه عن معرفه الائمه، ج۲، ص۶۷ · تاج الموالید، ص۲۳ · طبقات الکبری، ج۸، ص۳۴۰ · تاریخ الرسل و الملوک، ج۵، ص۴۶۱ · العقیلة و الفواطم، ص۲۲ · موسوعه الامام علیّ بن ابی‌طالب فی الکتاب و السُّنَّه و التّاریخ، ج۱، ص۱۱۱ · سیر اعلام النبلاء، ج۲ ص۳۸۷ · تاریخ یعقوبی، ج۲، ص۱۴۹ · اعیان الشیعه، ج۳، ص۴۸۶ · طبقات الکبری، ج۸، ص۴۶۳ · طبقات الکبری، ج۸، ص۳۳۹ · الخلاف، ج۱، ص۷۲۲ · تاریخ الاسلام، ج۴، ص۵۸ · طبقات الکبری، ج۸، ص۳۳۸ · شرح نهج البلاغه، ج۹، ص۲۴۳ · طبقات الکبری، ج۳، ص۱۴ · انساب الاشراف، ج۱، ص۴۰۲ · مناقب الإمام أمیر المؤمنین علی بن أبی‌طالب (علیه‌السّلام)، ج۲، ص۴۸ · تاریخ طبری، ج۵، ص۱۵۳ · تاریخ الصحابة، ص۵۲ · الکامل فی التاریخ، ج۳، ص۳۹۷ · تاج الموالید، ص۱۹ · کشف الغمه عن معرفه الائمه، ج۲، ص۶۹ · الاخبار الطوال، ص۲۲۸ · اللهوف، ص۵۰ · الدمعة الساکبة فی احوال النبی و العترة الطاهرة، ج۴، ص۳۵۱ · المنتخب فی جمع المراثی و الخطب، ص۴۴۰ · اسرار الشهاده، ص۴۲۶ · طبقات الکبری، ج۳، ص۲۰۱ · المعارف، ص۲۰۶ · انساب الاشراف، ج۲، ص۲۹۹-۳۰۰ · دیار شهریاران، ج۱، ص۳۱۶-۳۲۰ · قاموس الرجال، ج۸، ص۲۸۳ · جمعی از نویسندگان، ذخیرة الدارین فیما یتعلق بمصائب الحسین (علیه‌السّلام)، ص۳۱۸ · مناقب آل ابی‌طالب (علیهم‌السّلام)، ج۳، ص۲۵۴ · المحبر، ص۵۶ · الشّهید مسلم بن عقیل (علیه‌السّلام)، ج۱، ص۱۵۷ · المعارف، ج۱، ص۲۰۴ · نور العین فی مشهد الحسین (علیه‌السّلام)، ص۵۳
موارد مرتبط
برای این صفحه موردِ مرتبطی ثبت نشده.