حق انتفاع (فقه): تقسیم انتفاع به لحاظ متعلق

انتفاع به لحاظ متعلّق انتفاع و شخصی که بهره می‌برد، به احکام پنج گانه تکلیفی تقسیم می‌شود که در ذیل به این موارد پرداخته می‌شود. ۱. ۱ - انتفاع واجب اگر حفظ جان بر انتفاع از خوردنی و آشامیدنی وابسته باشد، انتفاع ( خوردن و آشامیدن ) واجب است؛ هرچند خوردنی یا آشامیدنی، حرام باشد. ۱. ۲ - انتفاع حرام حرمت انتفاع از چیزی یا به لحاظ حرام بودن عین آن است، مانند مردار ، خون ، گوشت خوک و دیگر اعیان نجس و متنجس ، حیوانات و پرندگان حرام گوشت و آلات حرام ، همچون آلات لهو و قمار یا به لحاظ وجود صفتی در شخصِ بهره‌بردار، مانند انتفاع محرم از حیوان شکار شده ـ که بر او حرام است. ـ و یا به لحاظ تصرف نامشروع در ملک دیگری، مانند انتفاع از اموال غصبی و دزدی. ۱. ۳ - انتفاع مستحب انتفاع از طعامی که از سوی مؤمنی بدان دعوت شده مستحب است؛ زیرا مصداق اجابت مؤمن است. انتفاع از گوشت قربانی مستحب است. ۱. ۴ - انتفاع مکروه انتفاع از خوردنی و آشامیدنی پس از سیری و نیز تا سیری کامل کراهت دارد. ۱. ۵ - انتفاع مباح انتفاع از مباحات جایز است، مانند بهره بردن از خوردنیها و آشامیدنیهای مباح ، منافع عمومی ـ همچون خیابانها، هوا و نور خورشید ـ و اموال دیگری با اذن وی. منبع: جواهر الکلام ج۳۶، ص۴۳۲ · جواهر الکلام ج۳۶، ص۴۳۰ · جواهر الکلام ج۱۸، ص۲۸۶ · جواهر الکلام ج۸، ص۱۴۳ · وسائل الشیعة ج۲۴، ص۲۶۹ · مدارک الاحکام ج۸، ص۷۹۸۰ · جواهر الکلام ج۳۶، ص۴۶۱-۴۶۵