حق و حکم (قواعد فقه)

حق و حکم دو مفهوم بنیادین در فقه هستند که تفاوت‌های اساسی با یکدیگر دارند؛ حق ، سلطه و توانایی اعتباری است که شخص بر مال یا انسان دارد و قابلیت اسقاط و انتقال را داراست، در حالی که حکم ، خطاب شرع به افعال مکلفین بوده و فاقد این قابلیت‌هاست. تمایز اصلی این دو در قابلیت اسقاط و نقل و انتقال است، به طوری که حق قابل اسقاط و انتقال بوده ولی حکم چنین نیست. در موارد تردید میان حق و حکم، اصول عملیه ملاک تشخیص قرار می‌گیرند.