حقیقت شفاعت: شفاعت تفضلی

نام این‌گونه شفاعت را شایسته است شفاعت مغفرت یا شفاعت تفضلی بگذاریم؛ زیرا بخشودگی گناهان و پذیرفتن شفاعت اولیا، تفضلی است از جانب خداوند نسبت به بندگان. از میان معانی سه‌گانه شفاعت، این معنی متین است و آیات مثبت شفاعت جز این معنی هدفی را تعقیب نمی‌کنند. این فقط در زمان نزول قرآن و پیش از آن و نیز بعد از آن، در میان مردم عرب استعمال می‌شد و هنگامی که شخص مجرم به کسی متوسل می‌شد که برای او نزد حاکم یا مجری حاکم، وساطت کند، نام او را شفاعت می‌خواندند. «می‌گویند: فلانی برای فلانی شفاعت کرد؛ یعنی شخص دوم به کمک شخص اول برخاست و با درخواست خود او را کمک کرد». روزی که شفاعت غیر تو، انسان را بی‌نیاز نمی‌سازد، تو شفیع من یعنی (سواد بن عازب) باش». این شاعر سخن‌ساز با همان صرافت طبع و قریحه دست‌نخورده عربی خود، شفاعت را در همان وساطت پیامبر برای نجات خویش به کار برده، بدون این‌که معنای دیگری به قلب او خطور کند. ۱۰. ۳ - آیه‌ای از قرآن قرآن مجید فرمود: فرشتگان و حاملان عرش شفیع هستند یا می‌فرماید: روز رستاخیز، گروهی با اذن وی درباره افرادی که خدا بخواهد و رضایت بدهند، شفاعت می‌کنند. جامعه عرب که زبان عربی، زبان ملی و مادری آن‌ها بود از این آیات جز همان معنای مرتکز در اذهان، چیز دیگری نفهمیدند، و دانستند که: شفاعت در آخرت همان صورت تعدیل شده شفاعت در نزد مردم این جهان است چیزی که هست در شفاعت‌های رایج در میان مردم، میزان صحیحی برای پذیرفتن و یا رد وجود ندارد، بلکه هر موقع احتیاج حاکم به شفیع بیش از نیازش به مجازات مجرم شد، در این صورت شفاعت او را پذیرفته و در غیر این صورت آن را رد می‌کند. منبع: علامه، شرح تجرید، ص۲۶۲