حل اختلاف به روش مسالمت آمیز و دوستانه

روش فوق شیوه ی جدیدی است که اخیراً در کشورهای پیشرفته به رغم حل اختلاف از طریق داوری که واجد مزایای زیادی نسبت به حل اختلاف از طریق دادگاه هاست قریب ۳۰ سال است رواج یافته است. زیرا مصداق بارز این ضرب المثل فارسی است که گرهی که با دست باز میشود چرا با دندان باز شود. درست است که حل اختلاف در خارج از دادگاه به طریق داوری بهتر از حل اختلاف از طریق دادگاه است اما در خارج از داوری نیز می توان به حل اختلاف دست یافت تا نیازی به صدور رای داوری و در نهایت اجرای آن از طرف دادگاه نباشد. این شیوه ی جدید باعث شده که حقوقدانان برای حل اختلاف دوستانه از روشهایی Amicble diput ADR resulosion) یا .disput bourd D) ریش سفیدی یا میانجی گیری (mediation) استفاده کنند. روشهای گوناگونی در حل اختلاف دوستانه وجود دارد که مجال طرح آنها در این مقال نیست اما به نظر میرسد شیوه ی برگزیده شده در جز ۲ از بند (الف) و نیز بند (ب) ماده ی ۵۳ شرایط عمومی پیمان اجرای ناقصی از روشهای دوستانه در حل اختلاف بین کارفرما و پیمانکار است. زیرا روش پیش بینی شده در جز ۲ بند (الف) ماده ی مزبور نه تنها ضمانت اجرایی مؤثری ندارد بلکه بدون اظهار نظر در این که آیا به هر روی نظر کارشناس یا هیأت کارشناسی قطعی است یا نه و اگر قطعی نیست مدت اعتراضی برای نظر کارشناس یا هیأت کارشناسان وجود دارد یا نه، مسکوت مانده چندان که، بود و نبود این هیأت در ماده ی ۵۳ هیچ گونه خاصیتی برای طرفین پیمان ندارد و نداشته است، حتا در بند (ب) همان ماده به توافق نرسیدن دو طرف پیمان در انتخاب کارشناس یا هیأت کارشناسی روش حل اختلاف دوستانه را کاملاً منتفی می کند. پس، اگر چنین است این پرسش مطرح می شود که نوشتن جز ۲ از بند (الف) و نیز بند (ب) ماده ی ۵۳ به چه منظوری بوده است؟ حال آن که اگر مقام ناصب کارشناس یا هیأت کارشناسی معلوم و عمل به روش حل اختلاف دوستانه پیش از ورود به مقوله ی داوری و ذکر مدت معینی برای اعتراض به نظر کارشناسان پیش بینی میشد این بخش از ماده می توانست بسیاری از مشکلات کارفرما و پیمانکاران را پیش از داوری حل نماید. در قراردادهای بین المللی مانند فید یک انتخاب کارشناس یا کارشناسان یا مرجع بررسی شکایات به گونه ای است که پیش از داوری طرفین برای انتخاب این روش ملتزمند و در صورت نارضایتی از نظریه ی کارشناس یا هیأت کارشناسان می توانند ظرف مدت معینی اعتراض خ. ر. ب. داور ارجاع و در نهایت داور مرضی الطرفین می تواند نظریه ی کارشناس یا هیأت کارشناسی را تأیید، نقض و یا رأی دیگری صادر نماید. این شیوه دارای سه مزیت زیر است: نخست این که با بررسیهای به عمل آمده از سوی کارشناسان رسیدگی داور به طور سهل و ساده انجام می شود. چرا که هم طرفین به طور کامل مدعیات خود را برای کارشناسان مطرح می کنند و هم کارشناسان به طور دقیق از نظر فنی و حقوقی موضوع را بررسی می نمایند. دوم این که اگر کارشناسان در قضاوت خود عمداً یا سهوا به خطا رفته باشند مرجع بالاتری که همان داوری است، می تواند راه صواب را انتخاب و در مرحله ی داوری رأی خود را مبتنی بر عدالت صادر نماید.