حل اختلاف نیمه الزام آور — نکته ی مهم دیگر در ترکیب هیأت

اغلب نقاط جهان به عنوان یک روش حل اختلاف و در عین حال پیشگیری کننده از ایجاد اختلافات مورد بهره برداری قرار می گیرند و در بسیاری از قراردادهای مهم و سنگین ساختمانی و پروژه های احداث کارخانه و قراردادهای مشابه که مستلزم وقت و هزینه ی زیاد و همراه با عملیات ساخت و ساز است، تشکیل این هیأتها پیش بینی میشود. این هیأتها که متشکل از کارشناسان و غالباً مهندسان مجرب و مرتبط با موضوعی که ساخت و ساز در خصوص آن انجام می شود است، در آغاز پروژه فعالیت خود را آغاز می کند و بر کلیه ی امور مربوط به پیشرفت پروژه نظارت دارند. اعضای هیأت به طور منظم از پروژه بازدید و جلسات منظمی را در محل پروژه برگزار می نماید. به دلیل آشنایی هیأت با جزییات کار و همچنین اعتماد طرفین به هیأت میزان موفقیت این هیأت ها بسیار بالاست. طبق تحقیقی که در سال ۲۰۰۰ انجام شده، ۹۷ درصد اختلافات مربوط به پروژه های ساختمانی که در آنها از این هیأتها استفاده شده از این طریق حل و فصل شده اند. به کارگیری هیأت های بررسی اختلاف به ویژه در پروژه های سنگین، پیچیده و زمانبر از اتلاف وقت و هزینه ی طرفین جلوگیری می کند. زیرا به دلیل اشراف هیأت بر پروژه و آشنایی آن با جزییات کار و ارجاع اختلاف در مراحل اولیه ی شکل گیری آن به هیأت و ارائه ی پیشنهاد به طرفین در صورت وجود ناهماهنگی و اختلاف عقیده میان آنها موجب می شود که اختلافات فرصت بروز پیدا نکنند و از این لحاظ این هیأت ها نقش پیشگیری از ایجاد اختلاف را بر عهده دارند. مهمتر از همه این که به دلیل نقش پیشگیرانه ی هیأت و نیز حل اختلاف در زمان سریع، توقف کار و اختلاف در اجرای پروژه رخ نخواهد داد. همین امتیازات سبب شده است که این هیأت مورد توجه بعضی از مؤسسات فعال در امر حل و فصل اختلافات قرار گیرد. هیأت های بررسی اختلاف از کارشناسان مرتبط با رشته ی موضوع قرارداد طرفین که در رابطه با آن عملیات ساخت و ساز انجام می گیرد، تشکیل می شود. یکی از مسائل مهم در تشکیل و موفقیت هیأت گزینش کارشناسان واجد صلاحیت از لحاظ تخصص است و در انجام این کار دقیقاً باید به نوع تخصص کارشناس و ارتباط نزدیک آن به پروژه ای که ساخته میشود، توجه نمود. نکته ی مهم دیگر در ترکیب هیأت بررسی اختلاف در پروژه های بسیار بزرگ از پنج و یا حتا شش نفر تشکیل می شود. در پروژه های سبک تنها یک کارشناس به عضویت هیأت در می آید. طبیعی است در حالت اخیر که در عمل نیز چندان رایج نیست طرفین با توافق همدیگر کارشناس واجد صلاحیت را تعیین می کنند. در جایی که هیأت حل اختلاف از سه نفر تشکیل می شود روش معمول انتخاب اعضای هیأت آن است که ابتدا هر یک از طرفین یک نفر را انتخاب می کنند. نکته ی مهمی که در انتخاب اعضای هیأت وجود دارد این است که هر یک از کارشناسانی که توسط طرفین یعنی کارفرما و پیمانکار انتخاب میشود با تأیید طرف دیگر همراه باشد. در مورد نحوه ی تعیین عضو سوم هیأت که ریاست هیأت را نیز برعهده دارد دو رویه وجود دارد - طبق یک رویه، عضو سوم توسط دو کارشناسی که طرفین قبلاً انتخاب کرده اند تعیین میشود اما طرفین نیز باید با آن موافقت نمایند.