حلال و حرام: حلال و حرام

فقد بلغنی ان رجلا من فتیه اهل البصرة دعاک الی مادبة فاسرعت الیها تستطاب لک الالوان، و تنقل الیک الجفان. و ما ظننک انک تجیب الی طعام قوم، عائلهم مجفو. و غنیهم مدعو. فانظر الی ما تقضمه من هذا المقضم، فما اشتبه علیک علمه فالفظه، و ما ایقنت بطیب وجوهه فنل منه؛ در نامه‌ای به عثمان بن حنیف، کارگزار خود را در بصره می‌فرماید: ای پسر حنیف! به من خبر رسیده که مردی از جوانان بصره تو را به ولیمه‌ای دعوت کرده و تو به آن شتافته‌ای... پس، بنگر که بر سر این سفره بر چه غذایی دندان می‌نهی، آن‌چه را که حلال و حرامش بر تو آشکار نیست، از دهان بیرون افکن و آن چه را به پاکی راه‌های فراهم آوردنش یقین داری بخور». ۱. ۲ - خوشا به آن‌که... «طوبی لمن ذل نفسه، و طاب کسبه، و صلحت سربرته، و حسنت خلیقته، و انفق الفضل من ماله، و امسک الفضل من لسانه؛ خوشا به حال کسی که در پیش خود فروتن باشد و کسب و کارش را پاک و درونش را صالح و خرج و اخلاقش را شایسته نمود، از مازاد بر مصرف زندگی انفاق کند و زبانش را از باده‌گویی حفظ کرد». ۱. ۳ - اخلاق و فداکاری «یا کمیل! مر اهلک ان یروحوا فی کسب المکارم، و یدلجوا فی حاجة من هو نائم؛ ای کمیل ! ۱. ۴ - امیدهای بر باد رفته «معاشر الناس (المسلمین )! اتقوا الله. فکم من مؤمل ما لا یبلغه، و بان ما لا یسکنه، و جامع ما سوف یترکه؛ ای مردم ( مسلمان )! از خدا بترسید؛ زیرا بسا کسی که امید و آرزویی دارد و به آن نمی‌رسد و بنایی می‌سازد و در آن سکونت نمی‌کند و مالی گرد می‌آورد و به زودی آن را رها می‌کند (و می‌رود)». ۱. ۵ - ضامن ویرانی خانه «الحجر الغصیب فی الدار رهن علی خرابها؛ وجود سنگ غصبی در خانه، ضامن ویرانی آن خانه است». ۱. ۶ - دوری از محرمات «من اشفق من النار اجتنب المحرمات؛ کسی که از آتش جهنم بیمناک باشد، از محرمات دوری جوید». ۱. ۷ - تعریف زهد «ایها الناس! الزهادة قصر الامل، و الشکر عندالنعم، و التورع عند المحارم؛ ای مردم! زهد ، کوتاهی آرزو، شکر و سپاس در برابر نعمت‌ها و پارسایی در برابر محرمات الهی است». منبع: ص۶۷۵، نامه۴۵ · ص۸۰۰، حکمت۱۱۸ · ص۸۳۲، حکمت۲۴۸ · ص۸۵۹، حکمت۳۳۴ · ص۸۲۹، حکمت۲۳۱ · ص۷۷۴، حکمت۲۷ · ص۱۴۰، خطبه۸۰