۱۰.
۲ - اخلاقیون اخلاقیون حلم را به سکون و آرامش نفس در برابر هیجانِ غضب معنا کردهاند، بهگونهای که انسان بهسرعت و بهسهولت غضبناک نشود. این صفت، کنترل نفس را در ناملایمات و اموری که با نفس سازگاری ندارند، به دست میگیرد و باعث آرامش آن میشود. در برخی روایات، صفت « سفه » به معنای سبک مغزی و جهالت، در برابر هم قرار گرفته است. زیرا کسی که بر حفظ قوه غضب، قدرت و بردباری ندارد، دارای سبک مغزی و جهالت است. لذا؛ اگر کسی برای مدتی کظم غیظ کند و با زحمت خود را حلیم نشان دهد، سرانجام این تحلم به حلم منتهی میشود و صفت حلیم ملکه نفسانی او شده و برای او عادی میشود. از این رو اگر قوه غضب ، بر پایه عقل و شرع تربیت شود، موجب سعادت انسان و حفظ نظام عالم و بقای شخص و نوع انسان میگردد ؛ زیرا حلم از صفاتی است که سبب میشود انسان دارای سکون و طمانینه گردد و هیجان و غضب خود را کنترل کرده و اگر برخلاف میل نفسانی او چیزی رخ دهد، از حد اعتدال خارج نگردد. ۱۰.
۳ - عارفان و صوفیان عارفان و صوفیان نیز کم و بیش مطالب یادشده را درباره معنای حلم و نیز فضیلت آن بیان کردهاند. ایشان مبنای حلم خدا را در این دانستهاند که تعجیل بر کیفرِ خطاکار ناشی از ترس مجازاتکننده از گریز اوست و چون خدا از این ترس منزه است، پس در کیفر گناهکاران حلم میورزد و این امر البته اقتدار مطلق ذات وی را به اثبات میرساند. آخرین مقامات سالکان، یعنی تسلیم و رضا، نیز از حلم نشئت میگیرند.
منبع: محمد بن محمد غزالی، ج۳، ص۷۰، ۱۷۶، احیاء علومالدین، بیروت: دارالندوة الجدیدة، (بیتا) · ج۳، ص۱۷۶، بیروت: دارالندوة الجدیدة، (بیتا) · ج۱، ص۳۳۳، چاپ محمد کلانتر، نجف ۱۳۸۷/۱۹۶۷، چاپ افست بیروت (بیتا) · ج۱، ص۳۳۲، چاپ محمد کلانتر، نجف ۱۳۸۷/۱۹۶۷، چاپ افست بیروت (بیتا) · ج۱، ص۴۳، چاپ حسن تمیم، بیروت (۱۳۹۸)، چاپ افست قم ۱۴۱۰ · شرح حدیث جنود عقل و جهل، ص۳۶۷ · اصول کافی، ج۱، ص۲۱ · شرح حدیث جنود عقل و جهل، ص۳۶۸ · شرح حدیث جنود عقل و جهل، ص۳۸۱ · ج۱، ص۲۸۰، چاپ نجیب مایل هروی، تهران ۱۳۶۸ش · ج۱، ص۴۲، چاپ محمدامین ریاحی، تهران ۱۳۶۵ش · ج۲، ص۳۲۰، چاپ جلالالدین محدث ارموی، تهران ۱۳۴۳ـ۱۳۴۴ش · ج۱، ص۱۲، با مقدمه و تصحیح و ترجمه و تعلیق محمد دامادی، تهران ۱۳۶۵ش
موارد مرتبط
برای این صفحه موردِ مرتبطی ثبت نشده.
