حکم استثنا در اقرار (قواعد فقه): اثر استثنا در اقرار

در صورتی که اقرارکننده به دنبال اقرار خویش استثنایی ذکر کند: • اگر استثنا از کلام مثبت باشد، وی به باقیمانده مستثنی منه ، ملزم می‌گردد. • اگر استثنا از کلام منفی باشد به خود مستثنی ، ملزم می‌شود. مثلا اگر بگوید: این خانه‌ای که در اختیار من است ملک زید است به جز فلان اتاق، تنها نسبت به بقیه خانه اقرار کرده است و یا اگر بگوید: من به زید ۱۰ میلیون ریال به جز یک میلیون ریال بدهکارم، تنها به ۹ میلیون ریال ملزم می‌گردد. در مقابل اگر بگوید: این خانه از زید نیست به جز فلان اتاق، و یا بگوید: زید از من طلبکار نیست به جز یک میلیون ریال تنها به اتاق مزبور یا یک میلیون ریال اقرار شده است. در این امر تفاوتی ندارد که مستثنی از جنس مستثنی منه باشد همچون مثال بالا یا آنکه از جنس دیگر باشد چنانکه اقرارکننده بگوید: ۱۰ میلیون ریال مگر صد دلار مدیونم که در این صورت ارزش ریالی صد دلار از ۱۰ میلیون ریال کسر می‌گردد و اقرارکننده به باقیماندۀ آن ملزم می‌گردد.(نگاه کنید: سرخسی، محمد بن احمد، المبسوط، ج۱۸، ص۸۷ به بعد. )