حکم دارای جنبه اعلامی

ماده ۴ ق.ا.ا.م در بحث استفاده از اجرائیه برای اجرای حکم یادآور شده: ..... در مواردی که حکم دادگاه جنبه اعلامی داشته و مستلزم عملی از طرف م. ع. نیست از قبیل اعلام اصالت یا بطلان سند اجرائیه صادر نمی شود..... در یک دسته بندی کلی احکام دادگاه ها یا جنبه عملی دارند و متضمن یک اقدام مادی فیزیکی و محسوس میباشند و یا در بردانده ترک یک فعل و رفتار مادی است. مانند الزام خوانده به پرداخت وجه، محکومیت به تخلیه محل رفع مزاحمت و ممانعت از حق، فروش ملک، تنظیم سند رسمی و یا جنبه اجرایی و تأسیسی نداشته بلکه چهره اعلامی ۱ - رف: نظریه ش ۷/۵۰۳۳ مورخ ۱۳۷۹/۵/۳۱ و ۷/۳۸۷۸ مورخ ۱۳۶۰/۱۰/۲۹ اداره کل حقوقی قوه قضائیه. دارد و متضمن بیان یک واقعیت خارجی است مانند اعلام بطلان و بی اعتباری یک سند و یا تنفیذ وصیت نامه و یا قرار داد. در قلمرو بحث های نظری آرای اعلامی آن دسته از آرا شمرده شده که وجود یا عدم یک وضع مدنی را برای دو طرف اعلام میکند مانند حکم به صحت یا بطلان نکاح یا طلاقی که در گذشته واقع شده است. اما آرای تاسیسی آرای موجد حق است و ایجادکننده تصمیم هایی است که خود وضع خاصی را برای افراد به وجود می آورد یا وضع مدنی موجود را از بین می برد. در دیدگاهی دیگر آمده: «احکام اعلامی برابر احکام تأسیسی قرار گرفته و به احکامی گفته شده که وضعیت حقوقی جدیدی را ایجاد نمیکند بلکه وضعیتی که در گذشته وجود داشته به موجب آن احراز و اعلام و آثار قانونی در محدوده خواسته ی خواهان بر آن مترتب می شود. بیگمان همه احکام دادگاه ها از ویژگی اعلامی برخوردارند و حکمی نیست که وصف اعلامی نداشته باشد. وجود حکمی که مقید به قید تاسیس باشد محل تردید است. زیرا ضابطه تاسیسی بودن حکم دادگاه به درستی روشن نیست.