حکم ظهار: احکام ظهار

آیا در صحّت ظهار، مدخوله بودن زوجه شرط است یا نه؟ مسئله اختلافی است. بنابر قول نخست، ظهار زوجه‌ای که هنوز شوهرش با او نزدیکی نکرده صحیح نخواهد بود؛ لیکن در صورت دخول، هرچند در دُبُر ظهار صحیح است. در ظهار شونده بلوغ و عقل شرط نیست. بنابر این، ظهار زوجه نابالغ و دیوانه صحیح است. لیکن در تحقق آن در صورت تشبیه زوجه به سایر محارم ، اختلاف است. بنابر قول به تحقق، ظهار با تشبیه زوجه به محارمی که ازدواج با آنان بر زوج حرام ابدی است، مانند خواهر ، عمّه و خاله ، واقع می‌شود؛ لیکن اختلاف شده است که آیا حکم اختصاص به محارم نسبی دارد یا محارم رضاعی همچون مادر و خواهر رضاعی را نیز در بر می‌گیرد یا علاوه بر آنان، محارم سببی مانند مادر زن را نیز شامل می‌شود؟ اکثر فقها قائل به قول دوم شده‌اند. ۱۰. ۲ - تشبیه ب. غ. پشت چنانچه مرد همسر خویش را ب. غ. پشت مادرش، از قبیل دست، شکم یا موی او تشبیه کند آیا ظهار واقع می‌شود یا نه؟ اختلاف است؛ لیکن با تشبیه به سایر محارم ب. غ. پشت، مانند تشبیه زوجه به دست یا شکم خواهرش، ظهار تحقق نمی‌یابد؛ هرچند برخی در عدم تحقق ظهار، اشکال کرده و احتیاط وجوبی را در مترتب ساختن آثار ظهار بر آن دانسته‌اند. ۱۰. ۳ - سایر احکام از شرایط صحّت ظهار، حضور دو شاهد عادل هنگام ظهار است. بنابر این، ظهار بدون حضور آنان تحقق نمی‌یابد. منبع: جواهر الکلام، ج۳۳، ص۱۲۴ · جواهر الکلام، ج۳۳، ص۱۲۷ · مختلف الشیعة، ج۷، ص۴۱۲- ۴۱۵ · مسالک الافهام، ج۹، ص۴۷۰ · شرائع الاسلام، ج۳، ص۶۲۴ · جواهر الکلام، ج۳۳، ص۱۰۳ · جواهر الکلام، ج۳۳، ص۱۰۵