حَکَم (مفردات‌قرآن)

حَکَم (به فتح حاء و کاف) از واژگان قرآن کریم به معنای منع برای اصلاح، منع از فساد و قضاوت است. مشتقات حَکَم که در آیات قرآن آمده عبارتند از: الْحَکِیمُ (به فتح حاء) به معنای دانا و حکیم؛ حَکَمَ‌ (به فتح حاء و کاف) به معنای قضاوت و داوری؛ حَکَمْتَ‌ (به فتح حاء و کاف) به معنای داوری کنی؛ یُحَکِّمُوکَ‌ (به ضم یاء، فتح حاء و کسر کاف مشدد) به معنای حکم و حاکم قرار دادن؛ یُحْکِمُ‌ (به ضم یاء، سکون حاء و کسر کاف) به معنای استوار می‌کند؛ اُحْکِمَتْ‌ (به ضم الف، سکون حاء و کسر کاف) به معنای استوار؛ یَتَحاکَمُوا (به فتح یاء و فتح کاف) به معنای مخاصمه و محاکمه را پیش حاکم بردن؛ حُکْم (به ضم حاء و سکون کاف) به معنای قضاوت و داوری و نیز دستور و قضاوت خدا آمده است. فهرست مندرجات حَکَم " name="معنای حَکَم " title="معنای حَکَم " >۱ - معنای حَکَم ۲ - کاربردها الْحَکِیمُ (آیه ۳۲ سوره بقره)" name=" الْحَکِیمُ (آیه ۳۲ سوره بقره)" title=" الْحَکِیمُ (آیه ۳۲ سوره بقره)" >۲. ۱ - الْحَکِیمُ (آیه ۳۲ سوره بقره) حَکَمَ‌ (آیه ۴۸ سوره غافر)" name=" حَکَمَ‌ (آیه ۴۸ سوره غافر)" title=" حَکَمَ‌ (آیه ۴۸ سوره غافر)" >۲. ۲ - حَکَمَ‌ (آیه ۴۸ سوره غافر) حَکَمْتَ‌ (آیه ۴۲ سوره مائده)" name=" حَکَمْتَ‌ (آیه ۴۲ سوره مائده)" title=" حَکَمْتَ‌ (آیه ۴۲ سوره مائده)" >۲. ۳ - حَکَمْتَ‌ (آیه ۴۲ سوره مائده) یُحَکِّمُوکَ‌ (آیه ۶۵ سوره نساء)" name=" یُحَکِّمُوکَ‌ (آیه ۶۵ سوره نساء)" title=" یُحَکِّمُوکَ‌ (آیه ۶۵ سوره نساء)" >۲. ۴ - یُحَکِّمُوکَ‌ (آیه ۶۵ سوره نساء) یُحْکِمُ‌ (آیه ۵۲ سوره حج)" name=" یُحْکِمُ‌ (آیه ۵۲ سوره حج)" title=" یُحْکِمُ‌ (آیه ۵۲ سوره حج)" >۲. ۵ - یُحْکِمُ‌ (آیه ۵۲ سوره حج) اُحْکِمَتْ‌ (آیه ۱۱ سوره هود)" name=" اُحْکِمَتْ‌ (آیه ۱۱ سوره هود)" title=" اُحْکِمَتْ‌ (آیه ۱۱ سوره هود)" >۲. ۶ - اُحْکِمَتْ‌ (آیه ۱۱ سوره هود) یَتَحاکَمُوا (آیه ۶۰ سوره نساء)" name=" یَتَحاکَمُوا (آیه ۶۰ سوره نساء)" title=" یَتَحاکَمُوا (آیه ۶۰ سوره نساء)" >۲. ۷ - یَتَحاکَمُوا (آیه ۶۰ سوره نساء) حُکْمُ‌ (آیه ۴۳ سوره مائده)" name=" حُکْمُ‌ (آیه ۴۳ سوره مائده)" title=" حُکْمُ‌ (آیه ۴۳ سوره مائده)" >۲. ۸ - حُکْمُ‌ (آیه ۴۳ سوره مائده) الْحُکْمَ‌ (آیه ۱۸۹ سوره انعام)" name=" الْحُکْمَ‌ (آیه ۱۸۹ سوره انعام)" title=" الْحُکْمَ‌ (آیه ۱۸۹ سوره انعام)" >۲. ۹ - الْحُکْمَ‌ (آیه ۱۸۹ سوره انعام) ۳ - پانویس ۴ - منبع حَکَم " name="_معنای حَکَم ">۱ - معنای حَکَم [ حَکَم " title="ویرایش">ویرایش ] حَکَم به معنی منع برای اصلاح و قضاوت است. در اقرب الموارد قید اصلاح ذکر نشده است. در قاموس و صحاح آن را داوری گفته است. در مجمع البیان ذیل آیه ۳۲ بقره گوید: احکام‌ به معنی اتقان و استوار کردن است و حکیم کسی است که مانع از فساد باشد. در صحاح هست: «الْحَکِیمُ‌: الْمُتْقِنُ لِلْاُمُورِ» حکیم کسی است که کارها را استوار و محکم کند. معنای اوّلی این کلمه همان منع از فساد و منع برای اصلاح است و آن در تمام موارد صادق است. قضاوت و داوری که یکی از معنای آن است در حقیقت منع از فساد و برای اصلاح است هم‌چنین است استوار کردن و غیره. منبع: قاموس قرآن، ج۲، ص۱۶۰ · اقرب الموارد فی فصح العربیة و الشوارد، ج۱، ص۶۹۷ · قاموس المحیط، ج۴، ص۹۸ · بقره/سوره۲، آیه۳۲ · تفسیر مجمع البیان، ج۱، ص۱۵۴-۱۵۵ · الصحاح تاج اللغة وصحاح العربیة، ج۵، ص۱۹۰۱