دکترین
خاندان جوینی: نکته
معروف به صاحب‌دیوان، برادر کوچک‌تر خواجه عطاملک بود. شمس‌الدین از اواخرِ عهدِ هولاکو تا مرگ سلطان‌احمد تگودار ( جمادی الاولی ۶۸۳)، صاحب دیوان و وزیر اعظمِ ایلخان بود. وی در دوره جانشینان هولاکو (اباقا و تگودار) صاحب‌دیوان بود و در این سال‌ها مناصب و مأموریت‌های دیگر هم یافت، چنان که به تصریح رشیدالدین فضل‌اللّه ، اباقا در ربیع الاول ۶۷۶ که معین‌الدین پروانه در روم کشته شد، شمس‌الدین را برای دلجویی از رعایا و سرکوب دشمنان و گرفتن مملکت روم فرستاد و صاحب در آن‌جا شهرهای خراب را آباد کرد.
در راه بازگشتن از روم نیز در دربند و کوه البرز ، اقوام لِگزستان (خقوم‌لَق) را مطیع ساخت. پس از تگودار که ارغون به ایلخانی نشست، شمس‌الدین به اصفهان گریخت و اندیشید که از راهِ شیراز به هرمز و هند برود و باقی عمر را در آن دیار بگذراند، اما به ملاحظه حالِ خاندان و متعلقان خود و با اطمینان به یرلیغِ ایلخان، به اردوی ارغون شتافت و در سرای امیر بوقا اقامت کرد. ارغون ابتدا او را نواخت، اما به القای امیر بوقا و دیگر بدخواهانِ شمس‌الدین، که می‌گفتند صاحب‌دیوان، پدر ارغون (اباقا) را با خوراندن زهر کشته است، امر به محاکمه او داد.
سرانجام، قرار شد که شمس‌الدین با دادن فدیه جان خود را بخرد، اما چون نتوانست، ارغون حکم به قتل او داد و وی را در ۴ شعبان ۶۸۳ بر دروازه اهر کشتند. ۵.
۲ - سیره شمس الدین تقریباً همه مورخان، شمس‌الدین را به جود و احسان و حُسنِ تدبیر و عمارتْدوستی ستوده‌اند . شمس‌الدین املاک بسیار و ثروت فراوان گرد آورد، چنان که به نوشته وصّاف‌الحضره ، درآمد املاکِ او در سال، ۳۶۰ تومان بود.
منبع: ج۱، ص ۲۶۴ · ج ۱، مقدمه قزوینی، ص س · ج۱، ص ۵۹۵ · رشیدالدین فضل‌اللّه، ج ۲، ص ۱۱۰۴ـ۱۱۰۵ · رشیدالدین فضل‌اللّه، ج ۲، ص ۱۱۵۶ـ ۱۱۶۰ · رشیدالدین فضل‌اللّه، ج ۲، ص ۱۰۴۹ · ج۱، ص ۲۷۸ـ۲۷۹ · رشیدالدین فضل‌اللّه، ج ۲، ص ۱۱۰۶ · وصّاف‌الحضره، ص ۵۶ · رشیدالدین فضل‌اللّه، ج۲، ص ۱۴۸۹ـ۱۴۹۲
موارد مرتبط
برای این صفحه موردِ مرتبطی ثبت نشده.