خلع ید، قلع و قمع، اجرت المثل — اگر مالک مجاور ندانسته به ملک دیگری

اگر مالک مجاور ندانسته به ملک دیگری تجاوز کند و تجاوز ناچیز و مختصر باشد، اگرچه قانونا باید از متجاوز خلع ید شود. در این مورد قانونگذار با وضع ماده واحده لایحه قانونی راجع به رفع تجاوز و جبران خسارت وارده به املاک مصوب آذرماه ۱۳۵۸ مقرر داشته است: در دعاوی راجع به رفع تجاوز و قلع و قمع غیر مجاز در املاک مجاور اگر احراز شود مالک مجاور قصد تجاوز نداشته و در اثر اشتباه در محاسبه ابعاد یا پیاده کردن نقشه ثبتی و امثال آن تجاوز صورت گرفته و تجاوز جزیی است قیمت اراضی مورد تجاوز که بر طبق نظر کارشناس شده مالکیت میدهد و در غیر این صورت حکم به خلع ید و قلع و قمع بنای مستحدثه صادر در صورتی که به نظر دادگاه محرز و مسلم گردد که خوانده قصد تجاوز به ملک مجاور را نداشته لیکن در اثر اشتباه در محاسبه این تجاوز واقع شده و میزان ضرر به مالک نیز جزیی باشد، در وهله نخست حکم به خلع ید صادر نمی شود بلکه با جلب نظر کارشناس قیمت اراضی مورد تجاوز تعیین و برآورد گردیده و به خوانده ابلاغ میشود تا قیمت اراضی مذکور را تودیع کند . در صورت عدم پرداخت قیمت مستحدثات غیر مجاز داده می شود. این حکم فقط در مورد املاک مجاور به هم انجام می پذیرد . ب. ت. ب. اینکه تصرف غاصبانه است و اشتباه متصرف غصبی نمی تواند مانع از طرح دعوای خلع ید شود، دعوای خلع ید قابل استماع است. یکی از ارکان دیگر که قاضی دادگاه در دعوای قلع و قمع می بایست احراز نماید این است که خوانده دعوا یا به عبارت دیگر متصرف بدون مجوز قانونی یا قراردادی احداث بنا یا غرس اشجار نموده باشد که در چنین صورتی اگر بدون مجوز قراردادی یا قانونی چنین عملی را انجام داده باشد قاضی دادگاه حکم بر قلع و قمع مستحدثات یا غرس اشجار صادر می نماید که در این خصوص مباحثی وجود دارد که به شرح ذیل اشاره می گردد .