خوارج: توصیف اجمالی خوارج

خوارج از فرقه‌های مسلمان است. این گروه در جریان جنگ صفین پس از قضیۀ « حکمیت » از اکثریت مسلمانان جدا شدند. و در روزهای پایانی جنگ صفین با امیرالمؤمنین ‌(علیه‌السلام)‌ به مخالفت برخاسته و حکم به کفر وی و جواز جنگ با او کردند. اینان و کسانی که اعتقادات آنان را داشتند، خوارج نامیده شدند. در روایات از آنان به « مارقین » نیز تعبیر شده است. در نتیجه شماری از این کسان، موضع خود را رها کردند. جنگی روی داد که به جنگ نهروان شهرت یافت در این پیکار خوارج کاملاً سرکوب شدند. بازماندگان خوارج پس از نبرد نهروان در عراق و دیگر مناطق اسلامی به فعالیت خود ادامه دادند. کشته شدن شمار زیادی از مردان خوارج، بازماندگان خوارج را سخت متاثر کرد. این فرقه در طول حیات خود به‌تدریج از فرقه‌ای سیاسی نظامی به فرقه‌ای اعتقادی مذهبی تحول و به شاخه‌های مختلف انشعاب یافت. منبع: مستمسک العروة، ج۱، ص۳۸۷ · الملل و النحل، ج۱، ص۱۳۱، تحقیق احمد فهیمی محمد، بیروت - لبنان دارالکتب العلمیه · وقعة صفین، ص۲۱۱ به بعد، تحقیق عبد السلام محمد هارون، القاهرة، المؤسسة العربیة الحدیثة، الطبعة الثانیة، ۱۳۸۲، افست قم، منشورات مکتبة المرعشی النجفی · الاخبار الطوال، ص۲۰۵ ۲۰۶، تحقیق عبدالمنعم عامر مراجعه جمال‌الدین شیال، قم، منشورات الرضی، ۱۳۶۸ش · اسد الغابة فی معرفة الصحابة، ج۳، ص۶۱۶ – ۶۱۷، بیروت، دارالفکر، ۱۴۰۹/۱۹۸۹