داوری الگوریتمی و توسعه قضایی دیجیتال: آینده حل اختلاف در بستر هوشمصنوعی
نویسندگان: شعبانی, پیام، حبیبی درگاه, بهنام، اسلامی پناه, علی، خالقیان, جواد
نشریه: پژوهش های حقوق اقتصادی و تجاری، دوره 4، شماره 1، 2026/05/22
چکیده:
با گسترش سریع فناوریهای نوین بهویژه هوشمصنوعی و یادگیری ماشین، حوزه حلوفصل اختلافات با تحولات اساسی مواجه شده است. یکی از نمودهای شاخص این تحول، داوری الگوریتمی است که در آن، الگوریتمهای پیشرفته جایگزین داور انسانی شده و فرایند داوری را بهصورت خودکار، سریع، مقرونبهصرفه و دیجیتال انجام میدهند. این مقاله با بهرهگیری از روش توصیفی-تحلیلی و رویکرد تطبیقی، به بررسی مبانی نظری، پیامدهای حقوقی و آثار قضایی این سازوکار نوین میپردازد. تأثیر این مدل نوآورانه از منظر شاخصهای توسعه قضایی همچون کارآمدی، دسترسی به عدالت، شفافیت، بیطرفی، کاهش اطاله دادرسی و هزینهها تحلیل شده و تجارب کشورهایی مانند استونی، هلند، چین، سنگاپور، ایالات متحده آمریکا و اتحادیه اروپا بررسی گردیده است. مقاله در پایان ضمن شناسایی چالشهایی نظیر شفافیت الگوریتم، مسئولیت قانونی و حق برخورداری از دادرسی منصفانه، پیشنهادهایی برای پیادهسازی تدریجی داوری الگوریتمی در ایران ارائه میکند، ازجمله اصلاح مقررات داوری، طراحی چارچوبهای فنی و اخلاقی، توسعه پلتفرمهای بومی و ایجاد نهاد نظارتی تخصصی.
موارد مرتبط
برای این صفحه موردِ مرتبطی ثبت نشده.
