داوری حقوقی و تحکیم فقهی — معنای قاضی تحکیم در عرف و اصطلاح

برای شناخت مفهوم تحکیم و قاضی تحکیم، باید برخی از فروع فقهی آن را بررسی نمود تا معلوم شود که آیا داوری با قاضی تحکیم که در ماده ۶ قانون تشکیل دادگاه های عمومی و انقلاب (۱۳۷۳) مورد اشاره قرار گرفته متفاوت است یا خیر؟ معنای قاضی تحکیم در عرف و اصطلاح فقها آن است که طرفین اختلاف، شخصی را به عنوان حکم تعیین میکنند و به حکم او رضایت می دهند و این امری است که به ویژه در دوران قدیم بین مردم مرسوم و شایع بوده است. در مورد دلیل اعتبار قاضی تحکیم به اجماع و روایاتی اشاره کرده اند که جملگی قابل مناقشه است زیرا که این اخبار، قصور ۱۳ - عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مَسْعُودِ عَنْ أَحْمَدَ بْن مَنْصُور عَنْ أَحْمَدَ بْنِ الْفَضْلِ الْکُنَاسِی قَالَ قَالَ لِی أَبُو عَبْدِ اللَّهِ عِ أی شَیْءٍ بَلَغَنِی عَنْکُمْ قُلْتُ مَا هُوَ قَالَ بَلَغَنِی إِنَّکُمْ أَقْعَدْتُمْ قَاضِیاً بِالْکُنَاسَةِ قَالَ قُلْتُ نَعَمْ جُعِلْتُ فِدَاکَ رَجُلٍ یُقَالَ لَهُ عُرُوةُ الْفَتَاتُ وَهُوَ رَجُلٌ لَهُ حَظ مِن عَقل تجتمع عِنْدَهُ فَنَتَکَلَّمُ وَ نَتَسَاءَلُ) - ثُمَّ یَرْدُّ ذَلِکَ إِلَیْکُمْ قَالَ لا بأس». تفصیل وسائل الشیعة إلی تحصیل مسائل الشریعة، ج ۲۷، ص ۱۴۷.