دروغگویی: رسوایی در دروغ گفتن

و اغلب اوقات آن است که: دروغ‌گفتن، باعث رسوایی و فضیحت، و بازماندن از مقاصد و مطالب می‌گردد. و عزت انسان تمام می‌گردد. در کتاب « حبیب السیر » (کتاب «حبیب السیر فی اخبار افراد البشر» تالیف « غیاث الدین محمد بن همام الدین متوفای ۹۴۲ یک دوره تاریخ فارسی است که: شامل زندگی ائمه ‌(علیهم‌السّلام) و تاریخ بنی‌امیه و بنی‌عباس و پادشاهان و علما و سادات م. ب.. و در خاتمه، پاره‌ای از وقایع شگفت، و عجایب مخلوقات را نیز بیان نموده است.) نوشته شده است که: « سلطان حسین »، (سلطان حسین بایقرا از مشهورترین پادشاهان تیموری است، که در بارش، در هرات مجمع اهل دانش و کمال بوده. و مدرسه و کتابخانه بزرگی در هرات تاسیس کرد که تا آن زمان کسی نظیر آن را ندیده بود. و دوازده سال سلطنت کرد. و در سال ۸۹۶ در گذشت.) پادشاه آذربایجان و عراق فرستاد، و امر کرد که: سوغات بسیار و هدایای بی‌شمار با او همراه نمایند. و مقرر کرد که: از کتابخانه مخصوص، کتاب‌های نفیسی را به او بدهند که برای سلطان یعقوب ببرد. در وقتی که ملا عبد الکریم کتابدار، کتابها را به امیر حسین تسلیم می‌نمود سهوا « فتوحات مکی » را که در حجم و جلد، به کلّیّات مذکور شباهت داشت به امیر داد و امیر آن کتاب را احتیاط نکرده مضبوط نمود و روانه شد. امیر حسین چون اشتیاق سلطان یعقوب را به کلّیّات جامی شنیده بود جواب داد که بنده را در راه، رفیقی بود که در هر منزل به آن مشغول بودم و به آن جهت دچار خستگی و دلتنگی نمی‌شدم. سلطان از حقیقت، سوال نمود، جناب امیر گفت که: کلّیّات مولانا جامی که حضرت سلطان هدیه به جهت سرکار پادشاه فرستاد همین که‌ اندکی خستگی و دلتنگی رخ می‌داد به مطالعه آن مشغول می‌شدم. پادشاه از شدت اشتیاق فرمود: بگو بروند و کلّیّات را بیاورند. امیر حسین کسی را فرستاده آن مجلد را آوردند. چون گشودند معلوم شد که «فتوحات مکّی» است نه «کلّیّات جامی». و در عرض راه مطلقا مطالعه کلّیّات جامی اتفاق نیفتاده و به این سبب، امیر، خجالت‌زده و شرمسار، و از درجه اعتبار افتاد. بلی: بجز راستی هر چه باشد خطاست. ۶. ۱ - اسباب رسوایی دروغ‌گو و از جمله اسباب رسوایی دروغ‌گو، آن است که: خدای تعالی فراموشی را به او مسلّط ساخته و به این جهت دروغی را که می‌گوید فراموش می‌کند و خلاف آن را می‌گوید و رسوا می‌شود. حضرت امام جعفر صادق (علیه‌السّلام) فرمود که: «از جمله چیزهایی که خدای تعالی بر دروغ‌گو گماشته است فراموشی است.» و از این جهت، مشهور شده است که: دروغ‌گو حافظه ندارد. و بعد از ملاحظه این‌ها، در فواید ضدّ دروغ، که صدق باشد تامّل کنی و بعد از این، اگر دشمن خود نباشی در هر سخنی که می‌گویی ابتدا تدبّر و تفکّر کنی تا دروغی در آن نباشد. و از همنشینی فسّاق و دروغ‌گویان، اجتناب کنی تا راست‌گوئی عادت تو گردد. منبع: الذریعه، ج۶، ص۲۴۴ · تاریخ ایران زمین، ص۲۵۷ · الذریعه، ج۹ قسمت۱، ص۱۸۸