دکترین
دست دادن با نامحرم: چند روایت در باب حرمت مصافحه با نامحرم
حضرت فرمود:نه، مگر اینکه جامهای فاصله باشد (که دست نامحرم را لمس نکند). ۲.
۲ - روایت دوم در روایت معتبر دیگری سماعة بن مهران میگوید از امام صادق (ع) درباره مصافحه مرد و زن پرسیدم. بدین معنا که مرد حق ندارد با زن نامحرم دست بدهد اما اگر زن دست بدهد اشکالی ندارد؛ زیرا روایت حکم مصافحه زن با مرد نامحرم را بیان نکرده و از این را بر حرمت آن دلیلی وجود ندارد. لذا اگر از یک طرف ممنوعیت داشته باشد از طرف دیگر نیز ممنوعیت خواهد داشت، چنان که از عنوان نامحرم همین معنا دریافت میشود، یعنی اگر زنی با مردی محرم نباشد، بدون شک مرد نیز محرم وی نخواهد بود و در نتیجه اگر روایت مرد را مجاز به مصافحه با زن نامحرم ندانسته در واقع زن نیز نباید با مرد نامحرم دست بدهد. ثانیاً از استثنای آخر روایت که مصافحه با نامحرم از روی لباس را مجاز دانسته، معلوم میشود که ممنوعیت مصافحه در این موارد به سبب لمس دست نامحرم است و در این صورت میان دست دادن مرد با زن نامحرم یا مصافحه زن با مرد نامحرم تفاوتی نخواهد بود. ثالثاً در روایت جابر که بعد از این خواهد آمد به صراحت بیان شده که مصافحه زن با مرد نامحرم جایز نیست. ۲.
۴ - حدیث چهارم در روایت معتبر دیگری سعدان میگوید:امام صادق (ع) به من فرمود آیا میدانی پیامبر(ص) چگونه با زنان بیعت کرد؟ عرض کردم:خدا و رسولش به این مطلب آگاهترند. آنان گفتند:بلی! سپس پیامبر (ص) دست خود را از ظرف خارج کرد و به زنان گفت دست خود را در ظرف فرو ببرید و زنان چنین کردند و فرمود:دست پاکیزه و طاهر پیامبر (ص) پاکیزهتر از آن بود که دست زن نامحرم را لمس کند. ۲.
۵ - روایت پنجم مفضل بن عمر میگوید به امام صادق (ع) عرض کردم:پیامبر (ص) در هنگام بیعت با زنان چگونه دست آنان را لمس کرد؟ براساس این گزارش ها، پیامبر اسلام (ص) در بیعت خود با زنان به گونهای متفاوت با زنان بیعت میکرد. در گزارش اول نیز آمده که پیامبر (ص) صراحتاً به زنان فرمود:من با زنان مصافحه نمیکنم. ۲.
۶ - دو شبهه در دلالت سه روایت اخیر دلالت دو روایت اول بر ممنوعیت مصافحه با نامحرم روشن و جای مناقشه ندارد اما درباره دلالت سه روایت اخیر دو شبهه زیر مطرح است: ۲.۶.
۱ - شبهه اول خودداری پیامبر (ص) از یک عمل، اعم از حرمت است، چنان که عمل پیامبر (ص) نیز اعم از وجوب است و ازاینرو عدم مصافحه پیامبر (ص) با زنان و خبر دادن از عدم مصافحه خود با آنان نمیتواند دلیل ممنوعیت مصافحه با زنان باشد. (ویُجال علی هذا الحدیث أنه لیس فیه دلالة علی التحریم. وقد امتنع عن أکل الثوم والبصل والضب وأجازه لأصحابه. إن ترک النبی (ص) لأمر من الامور لایدل بالضرورة علی تحریمه. فقد یترکه لأنه حرام، وقد یترکه لانه مکروه، وقد یترکه لأنه خلاف الأولی، وقد یترکه لمجرد أنه لایمیل إلیه، کترکه أکل الضب مع أنه مباح.) ۲.۶.
۲ - شبهه دوم امتناع پیامبر (ص) از مصافحه با زنان و ممنوعیت مصافحه با زنان برای آن حضرت نظیر پارهای دیگراز احکام است که به آن حضرت اختصاص داشته، ویژهی خود پیامبر (ص) بوده است و برای دیگران ثابت نیست. (أما ما ورد عن النبی (ص) بأنه لم یصافح النساء قط فهذه خصوصیة للرسول (ص) لاتنطبق إلا علیه تماما مثل خصوصیته فی الزواج بأکثر من اربع فهو شیء خاص به لکنه لاینطبق علی باقی المسلمین.) در نتیجه، این روایات دلیل ممنوعیت مصافحه با نامحرم برای سایر مسلمانان نیست. ۲.۶.
۳ - پاسخ شبهه اول دربارهی شبههی نخست باید گفت اگر در مسئله ی مصافحه با نامحرم فقط همین عمل پیامبر (ص) وجود داشت و هیچ شاهد و قرینهای از آیات و روایات دیگر این مساله را آشکار نمیکرد، سخن درست بود اما باید گفت که آیات و روایات دیگری در این مسئله وجود دارد؛ آیاتی که بر لزوم پوشش زنان در اماکن عمومی و حرمت نگاه به نامحرم ؛ و روایاتی که درخصوص مصافحه وارد شده، که این دو گواه خودداری پیامبر (ص) از مصافحه با زنان به سبب ممنوعیت آن م. ب.. نیز، امتناع پیامبر از این عمل درسی برای دیگران بوده تا دریابند مصافحه با نامحرم هرچند به قصد بیعت مجاز نیست تا در آینده کسی مرتکب این عمل نشود. وگرنه میبایست برای جلوگیری از اغراء به جهل حرام شمردن کار غیر حرام پیامبر دست کم برای یک مرتبه با زنان مصافحه مینمود حال آنکه چنین امری انجام نپذیرفته است. ۲.۶.
۴ - پاسخ شبهه دوم در ارتباط با شبهه دوم نیز باید گفت، اصل در دستورهای الاهی، عدم اختصاص است مگر اینکه آیه یا روایتی بر اختصاص امری به پیامبر (ص) وجود داشته باشد. که البته در ارتباط با ممنوعیت مصافحه با زنان نامحرم دلیلی بر اختصاص به چشم نمیخورد لذا این سخن که امتناع پیامبر (ص) از مصافحه با زنان، به خود ایشان اختصاص داشته، ادعایی بدون دلیل است.
منبع: ج۵، ص۵۲۵ · خصال، محمد بن علی بن بابویه صدوق، ص۵۸۷ · ج۵، ص۵۲۶ · المصافحة بین الجنسین، یوسف عبداللّه القرضاوی، ۱۵/۱۰/۲۰۰۷ · القاهرة:محمد خلیل، علماء أزهریون یختلفون فقهیا حول فتوی تحریم المصافحة بین الرجل والمرأة، الجمعة ۹ محرم/۱۴۲۳ ه
موارد مرتبط
برای این صفحه موردِ مرتبطی ثبت نشده.
