دعاوی اعسار و تعدیل / ۶۵۹ — اگر در حین رسیدگی به دعوای اعسار

۶۶۴ | ارکان دعاوی حقوقی در پرتو رویه قضایی (جلد دوم) تعدیل اقساط، قابل تسری به ماقبل نیست؛ زیرا دادگاه نمی تواند نسبت به زمان پیش از تقدیم دادخواست تعدیل اقساط رسیدگی کرده و راجع به آن رأی صادر کند؛ بنابراین، نسبت به زمان گذشته حکم تقسیط قبلی به قوت خود باقی است و مسئولیت م. ع. نیز استصحاب میشود؛ مگر آنکه دادگاه راجع به اقساط معوق پرداخت نشده در رأی خود صریحاً تعیین تکلیف کرده باشد نظریه مشورتی شماره ۷/۱۴۰۰/۶۱۲ مورخ ۱۴۰۰/۶/۲۷). آیا حکم تعدیل تقسیط نسبت به پیش قسط قابلیت استماع دارد؟ طرح دعوای تعدیل اقساط راجع به مبلغ پیش پرداخت قابلیت استماع ندارد؛ زیرا راجع به این قسمت از محکوم به حکم تقسیطی صادر نشده است تا امکان تعدیل آن وجود داشته باشد. م. ع. د. صورت تغییر وضعیت معیشتی و درآمدی خود و یا تغییر فاحش وضعیت اقتصادی جامعه می تواند دادخواست اعسار تقدیم کند نظریه مشورتی شماره ۷/۹۸/۱۸۴۳ مورخ ۱۳۹۸/۱۲/۲۵). هرچند در عمل برخی از محاکم دادخواست تعدیل تقسیط را نیز مورد پذیرش قرار می دهند. به هر تقدیر نکته شماره ۴ باید مورد امعان نظر قرار گیرد. اگر در حین رسیدگی به دعوای اعسار از پرداخت محکوم به نه دعوای اصلی ب. ت. ب. وضعیت م. ع. و حسب درخواست طرفین نسبت به تقسیط محکوم به گزارش اصلاحی صادر شود آیا پس از آن تعدیل تقسیط قابلیت استماع دارد؟ اداره حقوقی قوه قضائیه در نظریه مشورتی شماره ۷/۹۸/۴۸۲ مورخ ۱۳۹۸/۴/۳۱ اشعار داشت: ... چنانچه در اثنای رسیدگی به دعوای اعسار طرفین راجع به تقسیط محکوم به توافق کنند و دادگاه در این مورد گزارش اصلاحی صادر نماید بر اساس گزارش اصلاحی صادره رفتار میشود و اگر متعاقباً دادخواست تعدیل اقساط تعیین شده در گزارش اصلاحی تقدیم شود، به نظر می رسد ب. ت. ب. اطلاق تبصره ۲ ماده ۱۱ قانون نحوه اجرای محکومیت های مالی مصوب ۱۳۹۴ و ماده ۲۷ این قانون، قابل استماع و رسیدگی است؛ زیرا توافق طرفین در فرض فوق ناظر به وضع مالی محکوم است نه اینکه دین به طور مطلق و به صورت اقساطی مؤجل شود؛ مگر آنکه برای دادگاه قصد طرفین مبنی بر تقسیط دین به طور مطلق و صرف نظر از وضع مالی محکوم احراز شود؛ که در این صورت افزایش اقساط به درخواست محکوم له امکان پذیر نیست. اگر در پرونده اصلی و نه اعسار مثلاً پرداخت مهریه حسب درخواست طرفین گزارش اصلاحی صادر شود. آیا زوجه حق دارد تعدیل آن را بخواهد؟