دعوای اعسار از پرداخت محکوم به — نکته

دادگاه پس از رسیدگی و بررسی محتویات پرونده اگر ادعای م. ع. را وارد نداند حکم بر بطلان دعوا صادر میکند. اما اگر ادعای خواهان مورد قبول واقع شود، می تواند در قالب یکی از حالت های زیر اتخاذ تصمیم نماید: اول اثبات اعسار مطلق یا کلی در این حالت برای دادگاه احراز میشود م. ع. هیچ مال و اموالی نداشته و با این وضعیت اقتصادی و معیشتی در هیچ شرایطی، حتی به صورت اقساط قادر به پرداخت بدهی نیست مفهوم مخالف ماده ۱۱ قانون نحوه اجرای محکومیت های مالی اعسار مطلق یا کلی معمولاً کمتر در محاکم پذیرفته می شود. دوم اثبات اعسار نسبی در این فرض اعسار م. ع. محرز میشود و هرچند او توان پرداخت کل بدهی به صورت یکجا را در حال حاضر ندارد، اما ب. ت. ب. اوضاع و احوال قضیه و تمکن مالی و وضعیت معیشتی و درآمدی می تواند به صورت اقساط در چند نوبت یا اینکه پس از سپری شدن مدتی کل بدهی را تأدیه نماید. اعسار نسبی ممکن است به یکی از حالتهای زیر صادر شود ۱ - اعسار نسبی؛ پیش قسط به علاوه تقسیط بدین نحو که مثلاً در بدهی ۱۰۰ میلیون تومانی دادگاه ۲۰ میلیون تومان را به عنوان پیش قسط در نظر بگیرد و مابقی را تا زمان استهلاک کامل بدهی از قرار ماهانه ۳ میلیون تومان قسط بندی کند. در صورت ثبوت اعسار، این شیوه با میزان کمتر یا بیشتر بین محاکم مرسوم است. نکته: اگر م. ع. د. حبس باشد، به محض پرداخت پیش قسط آزاد میشود و نیازی به قطعیت حکم نیست. علت پرداخت قسط اول یا پیش قسط به این دلیل است که دادگاه اعسار م. ع. را به اندازه پیش قسط قبول نکرده است ... و نیازی به صدور حکم بر بطلان دعوا در این قسمت نیست» نظریه مشورتی ۷۱۹۸/۱۸۴۳ مورخ ۱۳۹۸/۱۲/۲۵). - اعسار نسبی بدون پیش قسط: در این فرض دادگاه برای م. ع. پیش قسط تعیین نمی کند، مثلا اگر بدهی ۱۰۰ میلیون تومان باشد ماهانه به پرداخت ۵ میلیون تومان تقسیط میکند، بدون در نظر گرفتن پیش قسط در این فرض اگر م. ع. د. زندان باشد، به محض صدور حکم، از زندان آزاد میشود و نیازی به قطعیت آن نیست، چون پیش قسط ندارد و قسط اول هم فرا نرسیده است. اعسار نسبی و اعطای مهلت برای پرداخت: در این حالت دادگاه با احراز این امر که بدهکار میتواند ب. ت. ب. اوضاع و احوال و شغلی که دارد در زمان متعارف در آینده بدهی را بپردازد ضمن صدور حکم بر اعسار نسبی او بدون تعیین پیش قسط و یا تقسیط بدهی به مدیون مهلت عادله میدهد تا دین خود را پرداخت کند. مثلاً در رأی خود می آورد م. ع. مکلف است ۶ ماه پس از قطعیت حکم کل بدهی را به صورت یکجا بپردازد. - اعسار نسبی و پرداخت اقساط به صورت پلکانی مثلاً دادگاه در رأی خود ضمن تقسیط محکوم به با در نظر گرفتن پیش قسط یا بدون آن می آورد از ابتدای هر سال ۱۰٪ به مبلغ هر قسط افزوده میشود. نکته دادگاه مکلف نیست حتماً به یکی از این حالتهایی که گفته شد مبادرت به انشاء رأی نماید بلکه میتواند به صورت ترکیبی از روشهای بیان شده استفاده نماید یا حتی به سلیقه خود یک روش عادلانه تر در نظر بگیرد.