دولاب: احکام دولاب

۳. ۱ - دولاب و طهارت آن دولاب ومانند آن از اشیایى که به زمین متّصل‌اند اگر با ادرار یا مایع نجس دیگر، نجس شوند، بنابر قول گروهى با آفتاب پاک مى‌گردند. ۳. ۲ - دولاب و زکات غلّات زکات غلّات (گندم، جو، خرما وکشمش) در صورتى که با دولاب ومانند آن از ابزارهاى دستى یا ماشینى آبیارى گردد، یک بیستم است. ۳. ۳ - دولاب و مساقات ومزارعه اگر عقد مساقات یا مزارعه از‌ جهت ابزار کار، مطلق باشد، تهّیه مثل دولاب بر عهده ی مالک زمین وباغ است.برخى گفته‌اند: ملاک در صورت اطلاق ، عرف محل است؛ بنابر این، اگر عرف ، تهیه ی دولاب را بر عهده ی مالک بداند، وى باید آن ورا فراهم کند. ۳. ۴ - دولاب و اجاره حیوان از شرایط صحّت اجاره ی حیوان براى چرخاندن دولاب، دیدن دولاب یا توصیف آن ونیز معلوم بودن عمق چاه وتعیین مقدار منفعت (استفاده از حیوان) از حیث زمان، مانند یک روز یا پر کردن برکه‌اى معیّن است. ۳. ۵ - دولاب و حقّ شفعه در تعلّق حقّ شفعه به مثل دولاب از منقولات ، اختلاف است ؛ الف) عدم تعلق به مشهور نسبت داده شده است. ب)بنابر این قول ، چنانچه دولاب با زمین فروخته شود، بنابر نظر برخى، حقّ شفعه به آن تعلّق مى‌گیرد. ۳. ۶ - دولاب و ارث زن بنابر مشهور، زوجه از زمین ، ارث نمى‌ برد؛ لیکن از قیمت (ونه عین ) مصالح وآلات به کار رفته در ساختمان، مانند آجر وآهن ارث مى‌برد. آیا دولاب، آسیاب ومانند آنها، از آلات بنا به شمار مى‌روند تا زوجه از قیمت آنها ارث ببرد؟دواحتمال مطرح است. برخى، بر آلت بنا بودن مثل دولاب تصریح کرده‌اند. منبع: جواهر الکلام، ج ۶، ص ۲۶۲ · جواهر الکلام، ج ۱۵، ص ۲۳۶ · جواهر الکلام، ج ۲۷، ص ۴۶ تا ۴۷ · جواهر الکلام، ج ۲۷، ص ۲۸۵ · تلخیص المرام فی معرفة الاحکام علامه حلی، ص ۱۷۷ · جواهر الکلام، ج ۳۹، ص ۲۱۰ تا ۲۱۸