دگرگونی قیمت‌ها: روایات پیوند قیمتی درهم و دینار

قال: یحسبها بالسعر الاول فلابأس به. به خاطر نیازی که دارد به نزد او می‌رود و به جای دینارها، درهمهایی از او می‌گیرد. قیمت دینار در آن روز، هفت یا هفت ونیم درهم است. سره گر (صرّاف) درهمها را خواستار می‌شود؛ اما آن شخص درهم ندارد. سره گر (صراف)، برای گرفتن خواسته خود به همان قیمت هفت، یا هفت ونیم درهم، درهمهایی را می‌خرد. فقال: سعر یوم اعطاک الدنانیر لانک حبست منفعتها عنه. حال با کدام قیمت دینار با وی تصفیه حساب کنم؟ به قیمت روزی که دینارها را به من داد یا به قیمت امروز؟ امام(علیه السلام) فرمود: به قیمت روزی که دینارها را به تو داد؛ فلعل الدینار یصیر بدرهم. ) از علی(علیه السلام) در مورد مردی که کالایی را به گونه نسیه به قیمت یک دینار، منهای یک درهم، خریده بود، سؤال شد. زیرا ممکن است تا موعد پرداخت قیمت، یک دینار به یک درهم دگرگونی یابد. در برابر درهمهایی که بدهکار است، به بستانکار دینارهایی را می‌پردازد. بی آن که به قیمت روز، در برابر درهم، دینار بپردازد. آن گاه، بهای دینار دگرگون شد، به کم و یا به زیاد؟ حضرت پاسخ داد: در گاه تصفیه حساب باید بهای روزی که دینار را پرداخت کرد، حساب کند. همچنین در روایات فراوانی تعبیرهای زیر وجود دارد که جملگی حاکی از آنند که قیمت دینار و درهم ثابت نبوده و بر اثر عواملی دستخوش دگرگونی می‌شده است: (لاباس یاخذها بسعر یومها. ) اشکالی ندارد اگر درهم و دینار را به بهای روز بگیرد. (خذ منّی دنانیر بصرف الیوم. ) به بهای روز ، دینار به جای درهم از من دریافت کن. (کیف سعر الوضح الیوم. ) امروز، بهای درهم صحیح، چقدر است؟ منبع: (فقه الزکاة)، ج۱، ص۲۶۴ · (التهذیب الاحکام)، ج۷، ص۱۲۸ · (الفروع الکافی)، ج۵، ص۲۴۵، ح۳ · (وسائل الشیعه)، ج۱۸، ص۱۸۳، ح۱ · (تهذیب الاحکام)، ج۷، ص۱۲۸، ح۶۴ · (تهذیب الاحکام)، ج۷، ص۱۲۹، ح۶۵، ۶۷ · (وسائل الشیعه)، ج۱۸، ص۱۸۴ · (تهذیب الاحکام)، ج۷، ص۱۳۸، ح۱۰۸ · (تهذیب الاحکام)، ج۷، ص۱۲۹، ح۶۷ · ج۱۳، ص۲۴۹، ح۳ · (تهذیب الاحکام)، ج۷، ص۱۱۴، ح۴۴ · (الفروع الکافی)، ج۵، ص۲۴۵، ح۲