دین حنیف: حنفاء و اسلام

اکنون به گونه مختصر به بررسی سرگذشت برخی از حنیفان پس از اسلام و پذیرش اسلام توسط آنان پرداخته می‌شود. درباره نام حنفا و تعداد آنان در منابع اختلاف گسترده‌ای وجود دارد که ابهام را در این زمینه دوچندان کرده و پژوهشگران را با دشواری مواجه ساخته است. اختلاف نظریه‌های مورخان معاصر درباره آنان نیز برگرفته از این مسئله است. ۷. ۱ - فهرست نام حنفا فهرست نام حنفا به قرار ذیل است: ۷.۱. ۱ - قس بن ساعده ایادی او بلیغ، حکیم، خطیب معروف عرب و از معمرین بود. خطبه او در بازار عکاظ معروف است. او به توحید و معاد باور داشت و مردم را به برانگیخته شدن پیامبری از میان آنان بشارت می‌داد. ۷.۱. ۲ - زید بن عمرو بن نفیل او دین قوم خود را رها نمود و یهودیت و نصرانیت را نپذیرفت و در پی کیش حنیف به موصل و جزیره و شام سفر کرد. در مسافرت با راهبی در میفعه ملاقات نمود و از دین حنیف از او پرسش نمود. زید پس از این بار سفر به سوی مکه بست، اما در سرزمین لخم کشته شد. ورقة بن نوفل در مرگ او شعر خواند و گریست. ۷.۱. ۳ - ورقه بن نوفل بن اسد ورقه جزو همان چهار نفری بود که به سبب ناراحتی از وضعیت موجود جزیرة‌العرب گرد هم آمده و پس از گفت‌وگو در پی دین حنیف برآمدند. اما او در دین نصرانیت باوری استوار پیدا کرد و از کتاب‌های اهل کتاب استفاده نمود. برخی گفته‌اند که اسلام را پذیرا شد. ۷.۱. ۴ - عبیدالله بن جحش او نیز وضعیت دینی حجاز را ناپسند می‌دانست و برای یافتن دین حنیف تلاش می‌کرد و با پرستش بت مخالفت می‌نمود. ۷.۱. ۶ - عامر بن ظرب عدوانی عامر حکیم عرب بود که قضاوت‌های او شهرت دارد و معمولاً داوری‌ها را به او نسبت می‌دهند. شعرهای او درباره پیامبر و اسلام شهرت دارد و در کتاب‌ها موجود است. ۷.۱. ۸ - بحیری راهب برخی بحیری را یهودی و برخی دیگر مسیحی میدانند. اما اینکه بتوان او را جزو حنفا شمرد جای تامل دارد، گرچه برخی از نویسندگان او را حنیف دانسته‌اند. ۷.۱. ۱۰ - عثمان بن حویرث عثمان نیز از همان گروه چهار نفری بود که در پی یافتن دین حنیف بودند. اما او نیز اسلام را نپذیرفت و پس از گروش به کیش مسیحی نزد پادشاه روم رفت و مقام و منزلت ویژه‌ای نزد رومیان یافت. اما خود را شایسته پیامبری می‌دانست و از این‌رو پس از بعثت پیامبر به اسلام نگروید. شغل او بازرگانی بود و کتاب‌های یهود و نصارا را مطالعه نموده بود. افراد دیگری نیز در فهرست حنفا ذکر شده‌اند. منبع: الغارات، ج۲، ص۵۴۷ · سیره ابن هشام، ج۱، ص۲۳۲ · سیره ابن هشام، ج۱، ص۲۲۳ · تاریخ پیامبر اسلام، ص۱۵ · سیره ابن هشام، ج۱، ص۱۲۲ · سیره ابن هشام، ج۱، ص۵۱۰ · سیره ابن هشام، ج۱، ص۱۸۰ · تاریخ پیامبر اسلام، ص۶۳۴ · سیره ابن هشام، ج۱، ص۲۲۴ · انساب الاشراف، ج۱۳، ص۴۴۱ · تاریخ سیاسی اسلام، ص۴۲