ذات: ذات در سایر علوم

ذات در سایر علوم هم به معانی مختلفی بکار رفته است. ۳. ۱ - شیءِ مقوّمِ شیء دیگر شیءِ مقوّمِ شیء دیگر؛ چه قائم به خود باشد، چه قائم به خود نباشد. ذاتِ قائم به خود مثل زید در عبارت «زید عالم است»، و ذاتِ غیر قائم به خود مثل: سواد که مقوّم شدید است، در جمله «رایت السواد الشدید؛ سیاهی شدیدی دیدم». ۳. ۲ - جسم ذات به معنای جسم هم بکار رفته است؛ ۳. ۳ - معنای مستقل در مفهومیت معنای مستقل در مفهومیت؛ و مفهومی که بالذات ملحوظ است؛ مثل محکومٌ علیه و محکومٌ به، مقابل صفت یعنی چیزی که مستقل در مفهومیت نیست و آلت برای ملاحظه مفهوم دیگری است؛ مثل نِسَب حکمیه . ۳. ۴ - موضوع در قضیه موضوع در قضیه که مثل ذوات به وجهی ملحوظ می‌شود که چیز دیگری برای آن ثابت شود، مقابل صفت به معنای محمول قضیه که به وجهی ملحوظ می‌شود که برای چیز دیگری ثابت شود. ۳. ۵ - اسم جامد اسم جامد، مقابل صفت به معنای اسم مشتق . منبع: البصائر النصیریه، ص۶۷