رابطه عقل و دین: انواع ایمان

ما می‌توانیم دو نوع ایمان‌گرایی افراطی و معتدل را از یکدیگر باز شناسیم. نماینده ایمان‌گرایی افراطی، سورن کرکگور (۱۸۱۳-۱۸۸۵) فیلسوف و الهی دان دانمارکی است که او را پدر اگزیستانسیالیسم لقب داده‌اند، و نماینده ایمان‌گرایی تعدیل شده نیز لودویگ ویتگنشتاین (۱۸۸۹-۱۹۵۱)، فیلسوف اتریشی است. ۸. ۱ - ایمان‌گرایی افراطی کرکگور معتقد است که عقلانی کردن ایمان، امری متناقض (پارادوکسیکال) است. وی می‌گوید: بدون خطر کردن، ایمانی در کار نیست. ایمان دقیقاً تناقض میان شور بی‌کرانِ روح فرد و عدم یقین عینی است. اگر من قادر باشم خداوند را به نحو عینی دریابم، دیگر ایمان ندارم، اما دقیقاً از آن رو که قادر به این کار نیستم، باید ایمان آورم. اگر بخواهم خویشتن را در وادی ایمان ایمن دارم، باید همیشه در آن عدم یقین عینی درآویزم تا در ژرفای آب، در عمقی ژرف‌تر از هفتاد هزار فاتوم (هر فاتوم معادل ۸/۱ متر است)، باز هم ایمانم ایمن بماند. مجموعه ادله و قراین، نمی‌توانند انسان را مؤمن سازند و همه آنها بی‌حاصلند؛ بنابراین از طریق ادله و قراین نمی‌توان به ایمان محکم و تزلزل‌ناپذیر دست یافت. حتی اگر می‌توانستیم وجود خداوند را به طور قاطع اثبات کنیم، ایمان آوردن محال می‌شد؛ زیرا در آن صورت آنجا علم داشتیم نه ایمان. منبع: trans.David F.Swenson and Walter Lowrie، Princeton، N J: Princeton University Press، ۱۹۴۱، p.۱۸۲