رابطه مالک با غار و مغرور — بین موردی که غار بر حال تلف

ا. رک: جواهر الکلام، ج ۳، ص ۱۵۴) مسالک الافهام، ج ۲، ص ۲۵۰ و تذکرة الفقهاء، ج ۲، ص ۳۷۵. رک جواهر الکلام، ج ۲۷، ص ۵۸ - ۵۷ و ۱۵۴ و منیة الطالب، ج ۱، ص ۲۹۶. بین موردی که غار بر حال تلف شده استیلای غاصبانه داشته یا به نحوی در اتلاف آن دخیل بوده با موردی که غاز بجز فریب دادن متلف نقش دیگری نداشته تفاوت وجود دارد. در مورد نخست، مالک اختیار رجوع به هر دو را دارد: به مغرور» به دلیل مباشرت اتلاف و به غار» به دلیل سابقه استیلای غاصبانه و ضمان هیچ یک رافع ضمان دیگری نیست؛ اما در مورد دوم مالک فقط حق رجوع به مغرور را که مباشر در اتلاف است. دارد، زیرا در برابر مالک مباشر اقوا از سبب است. البته هر چند به دلیل قاعده غرور مباشر به نوبه خود حق رجوع به غار را دارد و س سرانجام خسارت بر ذمه وی مستقر خواهد شد، ولی میان این مسئولیت با مسئولیت مستقیم در قبال زیان دیده، تفاوت روشن وجود دارد. ر می رسد، نظریه سوم با توجیهی که گفته شد و ب. ت. ب. قواعد ضمان ید، تسبیب اتلاف و غرور منطقی تر و موجه تر است.