رابطه مالک با غار و مغرور — هرگاه شخصی با عمل خود دیگری را

هرگاه شخصی با عمل خود دیگری را فریب دهد و بر شخص فریب خورده خسارت وارد آید، حکم مسأله از نظر رجوع «غار» به «مغرور» همان بود که گفته شد. حال اگر کسی دیگری را فریب دهد و مغرور تحت تأثیر غرور و فریب غار، مال شخص ثالثی را تلف کند - مانند مورد چهارم از مصادیق قاعده غرور که در بالا گفته شد - آیا غرور باعث میشود که مباشر تلف در مقابل مالک ضامن نباشد و تمام مسئولیت مستقیماً متوجه فریب دهنده شود یا آن که خسارت دیده مختار است به «مغرور» که مباشر تلف است و یا به «غار» که مسبب است رجوع کند؟ و یا آن که در این گونه موارد فقط مباشر مسئول است که در صورت رجوع زیان دیده به وی او نیز حق رجوع به غاز را خواهد داشت؟ در خصوص این موضوع میان فقها اختلاف نظر وجود دارد که این نظرها را می توان در سه نظریه خلاصه کرد: . مغرور» به علت ضعف مباشرت مطلقاً معاف از ضمان است و تمام مسئولیت به عهده «غار» (فریب دهنده قرار دارد و زیان دیده مستقیماً می تواند به غار مراجعه کند. این نظریه به شافعی نسبت داده شده و در میان امامیه قائل مشخصی برای آن شناخته نشده است. . «غار» و «مغرور هر دو در مقابل زیان دیده ضامن و مسئولند و زیان دیده به هر کدام که بخواهد می تواند رجوع کند؛ ولی چنانچه از مغرور مطالبه خسارت کرد، مباشر اتلاف که همان مغرور است، به علت غرور خود می تواند به غاز مراجعه کرده، آنچه را پرداخته مطالبه کند و چنانچه زیان دیده مستقیماً به غار مراجعه کند، وی حق رجوع به مغرور را نخواهد داشت. ا. رک: جواهر الکلام، ج ۳، ص ۱۵۴) مسالک الافهام، ج ۲، ص ۲۵۰ و تذکرة الفقهاء، ج ۲، ص ۳۷۵. رک جواهر الکلام، ج ۲۷، ص ۵۸ - ۵۷ و ۱۵۴ و منیة الطالب، ج ۱، ص ۲۹۶.