ربا و تورم: روایات باب ربا

دسته دیگرى از روایات که در همان باب تحریم ربا آمده، به این معنایند که خداوند ربا را حرام کرد، تا مردم از کار خیر و قرض الحسنه دادن دست برندارند. پاره‌اى از آنها باید یاد شود، تا بتوان به یک جمع بندى کلى رسید. ۱. (عن سماعة، قال: قلت لأبی عبداللّه(علیه السلام): انی قد رأیت اللّه تعالى قد ذکر الربا فی غیر آیة و کرّره، قال: أو تدرى لم ذاک؟ قلت: لا: قال: لئلا یمتنع الناس من اصطناع المعروف. حضرت پرسید: می‌دانى براى چه؟ گفتم: نه. فرمود: براى این که مردم از کار خیر سرباز نزنند. ۲. درخبر دیگرى (روایت چهارم همان باب) هشام بن سالم باز همین مضمون را از حضرت صادق نقل می‌کند. ۳. و رواه فی العلل عن علی بن أحمد، عن محمّد بن أبی عبداللّه، عن محمّد بن أبی بشر، عن علی بن العباس، عن عمر بن عبدالعزیز، عن هشام بن الحکم نحوه.) اگر ربا حلال بود، مردم تجارتها و دیگر دادوستدهایى را که به آنها نیاز داشتند، ترک می‌کردند. از این روى، خداوند ربا را حرام کرد، تا مردم از راه حرام به سوى حلال و به سوى تجارت، مانند: دادوستد و خرید و فروش حرکت کنند و آن پول به جاى ربا، در بین آنها به صورت قرض باقى بماند. ۴. زراره از حضرت امام باقر (علیه السلام) نقل می‌کند: (انما حرّم اللّه عزّوجلّ الربا لئلا یذهب المعروف.) خداوند ، ربا را حرام کرد تا معروف (مانند قرض الحسنه) از بین نرود. ۵. و بالأخره خلاصه جواب حضرت امام رضا (علیه السلام) به مسائل محمد بن سنان چنین است: (و علت حرام شدن ربا، به خاطر نهی الهی و فساد مالهاست که در ربا وجود دارد؛ زیرا انسان وقتى یک درهم را به دو درهم خرید، بهاى یک درهم یک درهم خواهد بود و بهاى درهم دیگر باطل است. پس این خرید و فروش، به هر حال بر فروشنده و خریدار زیان است. پس علت حرام بودن ربا فساد اموال است… و علت حرام بودن ربا به نسیه، از بین رفتن معروف و تباه شدن مالها و میل مردم به سود و ترک کردن قرض الحسنه است، با این که قرض الحسنه کار معروف است و چون در ربا، فساد و ستم و تباه شدن مالهاست.) منبع: وسائل الشیعه، ج۱۲، ص۴۲۳، ح۳، ۴ و ۸ · وسائل الشیعه، ج۱۲، ص۴۲۵، ح ۱۰ · وسائل الشیعه، ج۱۲، ص۴۲۵، ح۱۱